رباط قلّي ،عظمت سنگ وظرافت دست

سبدی زاده - درشرق جاده سنخواست وجنوب روستاي قلّي بازمانده كاروانسراي باشكوهي درگستره دشت سنخواست پديداراست .اين رباط روزگاري درمسيرراه كارواني گرگان به مشهدونيشابورقرارداشته است ازعمرآخرين تجديدبناي آن حدودپنج قرن مي گذرد.

اين رباط را«مك گريگور»درسفرنامه اش «رباط شاه»(احتمالاشاه عباس )ناميده است :«درفاصله 9مايلي جوشقان دردومايلي سمت چپ راه ويرانه هاي كاروانسراي قديمي به چشم مي خوردكه رباط شاه نام داردكاروانسرابرسرراه كاروان روي «استرآباد»به «نيشابور»قرارداشته كه ازگرگان مي گذشته وهم اكنون به سبب وجودتركمن هابه كلي متروك شده است »(1)

درروزنامه اردوي همايون (نمره پنجم)رباط قلي چنين توصيف شده است :«نيزازقراي آن ده (سنخواست )ده قلّي است ،واقع دردامنه كوه موسوم به همين نام ،كه قسمتي ازصعلوك مي باشد...درنيم فرسخي اين قريه ،رباطي است موسوم به رباط قلّي ،دركمال متانت واستحكام ،بناي آن ازسنگ خاره وگچ خالص ودرساخت اين بناهيچ فروگذاشت نشده ،كتيبه به خط ثلث بسيارخوش دربالاي دربرروي سنگ سخت كبودنقاري نموده كه بعضي ازآن باقي است ولي تاريخ بناكه اصل است ريخته شده ،اين بناازابنيه قبل ازصفويه است وظن غالب آنكه درزمان آبادي گرگان ،اين رباط وبعضي رباطات ديگردرراهي كه ازخراسان به گرگان معمول بوده ساخته شده است ».(2)

  ناصرالدين شاه عمراين بنارابه حدوددوران صفوي ياتيموريان ،تخمين مي زند:«اين رباط سابقاشارع عام ومحل عبورقوافل ومردم بوده است به اين معني كه درعهدسلاطين صفويه ياگوركانيه ياقبل ازآنهاازكالپوش ازراه دشت آلمودلومي آمده اندرباط عشق ،كه آنجاهم منزل وتوقفگاهي بوده است وازآنجابه اين «رباط قلّي»مي آمده وبه اسفراين رفته ازنيشابورسردرمي آورده وازآنجابه بلخ وحدودتركستان مي رفتند،يعني دروقتي است كه شهرجرجان آبادبوده است »(3)

صنيع الدوله نيزباشمردن نام رباطهاي مسيرگرگان –مشهدموقعيت رباط قلّي رامشخص مي سازد:«رباط قلي يكي ازرباطات بين راه گرگان ومشهداست به اين معني كه ازگرگان به مشهدشارع وشاهراه معتبري بوده ودراين شاهراه ازقرارذيل رباطات ساخته بوده انداول رباط شهرگرگان ،دويم رباط فرس ،سيم رباط دهنه گرگان ،چهارم

رباط دهنه دشت ،پنجم رباط قره بيل ،ششم رباط عشق ،هفتم رباط قلي ،هشتم قره جه رباط ،نهم رباط نصيرآباد،دهم رباط سلطان ميدان ،يازدهم رباط حسن آبادچكنه ،دوازدهم رباط چنبرغربال ،سيزدهم رباط سيدآباد،چهاردهم رباط شانقله »(4)

وجه تسميه

  اين رباط به اسم «قريه قلّي»  مشهورشده است وآن قريه كه سابقادرنزديكي اين رباط بوده است به اسم كوه قلّي معروف گرديده وبايددراين كوه گياهي برويدكه شبيه بوده باشدبه «مو»چنانكه گياه ديگري رابه همين تقريب «توكليجه »ميگويندومورابه تركي «قيل»مي نامندكماقيل بالتركيه

كمانچه تارزلفين وصفني مين تيلنن سولر

دكل قولّي ضعيف انون اگرچه قبلنن سولر(5)

بناي رباط ،مستطيل شكل بوده وازسنگهاي سرخ ،سبز،بنفش ،سياه باملاط گچ ساخته شده است كه طول 52وعرض آن 33مترمي باشدورودي رباط درضلع شرقي قرارداردكه درگاهي به عرض 5/2متروارتفاع 3مترراتشكيل مي دهدضخامت ديواردرگاه ورودي 75سانتيمتراست ارتفاع اين درگاه زيباي سنگي مسلمابيش ازاين بوده است .

بالاي سردرورودي جاي خالي كتيبه اي كه درحال حاضرفروريخته وجودداردصنيع الدوله درباره اين كتيبه دركتاب «مطلع الشمس» مي نويسد:«ازكتيبه بالاي درتقريباچهارصفه باقي است درطرف دست راست ارالقاب سلطنت اين كلمات نوشته شده «بالاستحقاق علي الاطلاق مزيت  سريرالخلافه »وازطرف دست چپ اين كلمات «العالي شجا ع الدين والدنيا»واين كتيبه رابه خط ثلث بسيارخوش برصفحات سنگ سخت كبودنقاري نموده اندولوح تاريخ افتاده است ولي جودت خط كتيبه شهادت ميدهدكه تاريخ بنااواسط محمدگوركانيه آن طرف نمي گذرد،بالاي كتيبه درپيشاني سردرخطوطي گچ بري كرده اندوليكن ازتواترنقاط امطارضايع شده قرائت نمي شود.»(6)

صنيع الدوله درموردشكل ساختماني رباط مي نويسد:«شكل رباط مستطيل شكل است وطول ديوارازخارج به قدم مردمتوسط القامه 62قدم مي شودوعرض آن 52طول بناازمشرق به مغرب است دراطراف ديوار6برج بودچهاردرچهارزاويه ودروسط ديوارهاي جنوبي وشمالي ازدررباط كه داخل مي شودرات در،طاق  عالي عظيمي است وازدوسمت يمين ويسارداخل چهارراه منتهي به دواصطبل طولاني مي شودكه دردوسمت جنوب وشمال رباط ساخته شده وطول هريك پنجاه قدم مي شود»(7).

ابن كاروانسراداراي شش برج است كه بيش ازهفت مترارتفاع دارندازبيرون استوانه اي وازداخل مربع شكل مي باشندبربدنه هريك ازبرجهاپنج روزنه ديدوتيراندازي تعبيه گرديده ،اندازه برخي ازآنها35*7سانتيمروبعضي 55*15سانتيمترمي باشد،سه روزنه درارتفاع 3متري ودوروزنه درارتفاع 5متري برجهاديده مي شود0

باگذشتن ازدروازه وعبورازراهرويي به عرض 5/3متربه اطاق چهارگوشي باسقف گنبدي مي رسيم 0دردوطرف اين اتاق كه حكم رابط راداشته (اندازه هرضلع 40/5متروضخامت ديوار15/1متر)دواتاق زيبا(08/4*9متر)باسيزده ستون مدورساخته شده است .هرستون برروي سكويي چهارگوش به ارتفاع 45سانتيمتربناگرديده وبلندي آن تازيرسرطاقي 08/1متراست .

اصطبل

اتاق    رابط درطرفين شمال وجنوب به دواصطبل درطرفين شمال وجنوب به دواصطبل منتهي مي شوندكه به شكل قرينه ساخته شده اندومشخصات هردومشابه هم مي بشاند.اصطبل 36مترطول80/4مترعرض دارد9آخوردرضلع جنوبي آن واقع گرديده وسكوهايي به عرض 80/2وطول دومتروضخامت 45/1متردرآن ديده مي شود0دربدنه اين سكوهاروزنه هايي كه احتمالاهواكش بوده (به ابعاد25*33سانتيمتروقطر90سانتيمرت)وجودداردودركنارهرآخورسوراخي (17*17سانتيمروبه عمق 55سانتي

متر)تعبيه شده ،به نظرمي رسداين سوراخهاجاي قراردادن چوبهايي بوده كه افسارچهارپايان رابه آن مي بستند.

دروسط ضلع جنوبي اين اصطبل ،راه ورودبه برج بادرگاهي (92*125)پيداست اتاق ورودي به برج كه آثاري ازپله درآن ديده مي شودنيم دايره اي ،به قطر 50/2مترومحيط 5/4متراست .

صحن رباط

پس ازاتاق رابط ،اتاقي وجودداردكه ساختمان رابه حياط ارتباط مي دهداين اتاق 90/4طول و30/4مترعرض داردكه دربالاي آن آثارخانه اي كه فروريخته به چشم مي خورد.محوطه رباط داراي 24مترطول و16مترعرض ميباشدكه سنگهاي فروريخته درگوشه وكنارآن به وفورديده مي شوداين حياطداراي چهارايوان درچهارضلع بوده ،ايوان ضلع غربي كاملافروريخته ودردوسوي ايوانهاي شمالي وجنوبي آثاردواتاق پيداست ودرهرسمتضلع ايوان غربي يك اتاق وجودداردكه يكي ازآن دوپابرجاست .

آثارگچ كاري زيبايي دربالاي ديوارداخلي ان ونزديكي سقف ديده ميشوداتاقهاي ضلع شمالي احتمالادوطبقه بوده اندايوان ضلع جنوبي كه شبيه ايوان ضلع شمالي است 90/4مترطول و4مترعرض داردوبرپيشاني آن جاي كتيبه اي فروريخته به ابعاد70/2*90سانتيمترنمايان است 0دركتاب مطلع الشمس ،درموردصحن رباط آمده است :«درصحن رباط سه ايوان ساخته شده است يكي روبه شرق ،محاذي طاق بزرگ دالان ودرهرسمت اين

دوايوان ،دوحجره واقع شده ،كليه اين رباط راخيلي به استحكام واهتمام ساخته اندواستادآن چنان مهارت داشته است كه سنگ رامثل آجربكاربرده است روي كارازهرجامثل بناي آجري دركمال صافي واستواست وكف دالان وحجرات وصحن به حكم تناسب ازيك ذرع الي يك ذرع ونيم پرشده وبالاآمده است»(8).

دركناررباط آثارقناتي به چشم مي خوردكه روزگاري آب  آشاميدني مسافران رباط راتامين مي كرده اين كاريزازچشمه هاي قلل شمالي قلّي مايه مي گرفت ودرفاصله 200تا300متري آن درضلع شمال آثارچندين آسياب آبي هنوزباقي است .

درميان رباطهاي موجود(عشق ،قره بيل ،قلي )درمحدوده بجنورد،رباط قلّي ،زيباترين ومستحكم ترين آنهاست گرچه اين رباط در5كيلومتري شرق جاده سنخواست وتاحدودي به دورازراه ارتباطي اصلي است امارباط قلی به عنوان يكي ازآثارباشكوه معماري ايراني مي تواندمحلي براي جلب سياحان ودوستداران وعلاقمندان بازديدازآثارباشكوه معماري ايراني باشد .

ماخذ:1- گريگور،سي .ام 0شرح سفري به ايالت خراسان وشمال غربي افغانستان 0ج 2ترجمه اسدالله توكلي طبسي ،ص 104

2- صنيع الدوله ،محمدحسن خان ،اردوي همايون ،ص62

3-قاجار،ناصرالدين شاه ،سفرنامه دوم ناصرالدين شاه ،ص88

4- صنيع الدوله ،محمدحسن خان ،مطلع الشمس ،ص121

5و6و7و8همان كتاب ص 122

مصاحبه ازنوع سبزسبزسبز

باغ وباغبانی راجدی بگیریم

به فراترازخودکفایی بیندیشیم

سیدی زاده - مهندس علی اکبر،زاده حسین متولد1339مشهدبا25سال سابقه خدمت دارای تحصیلات دانشگاهی دررشته کشاورزی (گرایش باغبانی )درحال حاضرمسئول واحدباغبانی جهادکشاورزی خراسان شمالی می باشنددرمصاحبه ای شرکت کرده ومسائلی درموردروندشکل گیری این واحددرجهادکشاورزی ومشکلات موجودبرسرراه باغداری وراه حل هایی برای حل این معضل ارائه نمودندکه می خوانید:

خراسان :خلاصه ای ازروندشکل گیری واحدباغبانی رادراستان خراسان شمالی بیان فرمائید

-         من درسال 1362به استخدام جهادسازندگی مازندران درآمدم وحدود12سال درآنجاباهمین گرایش باغبانی که تحصیل کردم کسب تجربه نمودم ودرسال 74به خاطربیماری فرزندم مجبورشدم رهسپارمشهدشوم در«مدیریت زراعت وباغبانی» آن زمان مشغول کارشدم وهنوزرشته باغبانی زیادمطرح نبودویابهتربگویم درحاشیه قرارگرفته بودبامستقل شدن معاونت باغبانی دروزارت کشاورزی ،هسته اصلی باغبانی درخراسان پایه گذاری شد.

خراسان :شمابه هرحال درشمال خدمت کرده بودیدوتجارب گرانقدری هم داشتیددرهسته اولیه این معاونت ازتجربیات افرادی هم درخراسان بهره بردید؟

-         بایدازخدمات ارزنده مرحوم شادروان مهندس خلیلی که مدیرکشاورزی بجنوردبودندیادکنم که اطلاعات وتجربیاتی که جمع شدباراهنمایی ایشان بودحدودیکسال دیگرکسانی واردباغبانی شدندمانندمهندس اسفندیاررحمانی و مهندس رحیم رستمی که دوران درخشان خوبی بودوتوانستیم این واحدرابه استقلال کاملی برسانیم وباهمکاری دلسوزانه وخوب آقایان مهندس احمدتیموری ،مهندس مرتضی اسدی فرکه درآن زمان به عنوان مدیرباغبانی انتخاب شده بودندباتقسیم کاروتفویض اختیارگام هایی موثرتربرداریم .

خراسان :دراین تقسیم کار،شماچه مسئولیتی راپذیرفتید؟

: مسئولیت گل وگیاهان زینتی ،دارویی، قارچ خوراکی وسبزی وسیفی گل خانه ای رابه عهده اینجانب گذاشتند.

خراسان :وبااین تجربیات به بجنوردآمدید؟

-         بله ،درسال 83باشکل گیری استان خراسان شمالی به پیشنهادمهندس صفایی معاون فنی اجرایی سازمان به خاطردوستی وشناختی که ازمن داشتندمن رابه بجنورد فرستادند که درحال حاضرمسئول واحدباغبانی جهادکشاورزی خراسان هستم.

خراسان :ویژگیهای خاص این رشته چیست ؟

-         رشته تولیدی متنوعی بسیاراست تولیدمیوه های سردسیری ونیمه سردسیری درمناطق معتدله میوه های گرمسیری ونیمه گرمسیری ،گل وگیاه سرشارازدرآمداست درقسمت زراعت آنچه تولیدمی کنیم اگربتوانیم وضعیت حاضرراحفظ کنیم محصولات جنبه مصرف داخلی داردکه بتوانیم همت کنیم درنهایت می توانیم خودکفاشویم ولی درباغبانی تنهارشته ای درکشاورزی است که علاوه برخودکفایی به صادرات فکرمی کندکشورمادردنیادررده 10 کشوراول باغبانی قرارداردوامکان اینکه دربرترین رده های جهانی قراربگیردوجوددارد.

خراسان :باچه امکاناتی می توان به برترین رده های جهانی درامرباغبانی رسید؟

: کشورماکشوری است دارای4فصل بااقلیم های متفاوت وجایگاهی برای انواع میوه های گرمسیری ،دانه ریزوسردسیری است ومی توانیم رشدوبالندگی خوبی برای کسب درآمدملی بسیاربالاداشته باشیم .

خراسان :برای رسیدن به این توسعه وبالندگی چه مشکلاتی برسرراه داریم ؟

:- مسئولین مملکت مابه دوچیزخیلی اهمیت می دهندچاه وچاه،«چاه آب» و«چاه نفت» که هردوی آنهامارابیچاره کرده اگردراین چاههابسته شوندمجبورندبه کشاورزی وباغبانی اهمیت بدهندبه بالندگی می رسیم ،ترکیه درکنارکشورمافقط فندق وکشمش داردازدرآمدهمین دومحصول  سری دردنیادرآورده است. آنقدرچاه آب زدیم که درمرحله بحرانی قرارگرفتیم وحفرچاه هم مشکل شده درحالی که آبهای سطحی کشورمادرحال هدررفتن است واگراین چاههانبودبه فکرمهارآبهای سطحی بودیم درآمدایران دراواخرحکومت قاجار ازصدورمحصولات کشاورزی بوده ماازآن روزهاامکانات بیشترداریم و روزبستن چاههامساوی است آینده نگری ،حفظ آبهای سطحی وسفره های زیرزمینی برای نسل آینده که اگرامروزهم دراین راه اقدام کنیم دیرنیست .

خراسان :وضعیت استان خراسان شمالی درمقایسه باکل کشورازلحاظ باغبانی درچه شرایطی قراردارد؟

-         باغبانی خراسان شمالی بااینکه استان نوپاو تازه تاسیس است به جرئت می توانم بگویم ازلحاظ باغبانی حداقل ازده ،دوازده استان کشورجلوتریم وسطح زیرکشت ماازآنها بیشتراست ودرحدود 40000هکتارباغ داریم وبه خصوص تنوع محصولات خوبی داریم انواع میوه سردسیری دانه دار،هسته دار،گردو،بادام میوه های گرمسیری ونیمه گرمسیری انجیر،انگور،پسته ،انار،انجیر،زیتون محصولات نیمه گرمسیری   دراین منطقه وجوددارد.

خراسان :مادرخراسان شمالی تمشک هم فراوان داریم آیامی شودبرای این محصول هم برنامه ریزی کرد؟

-         خوشبختانه یکی ازنعمات خداوندی که مادراستان داریم همین تمشک است که متاسفانه به آن  توجهی نشده حتی یک باغ مستقل نداریم ولی درحاشیه جاده ها،کنارباغهامشاهده می شود بااینکه ترویج همین محصول برای خانوارهای روستایی درآمدخوبی می تواندداشته باشدومحصولی است که چندمنظوره می شودازآن بهره بردمصرفی وصنایع تبدیلی (مرباومارمالاد)که شرکت مرباپزان مازندران ازتمشک به عنوان محصول اصلی استفاده می کندوجالب تراینکه تمشک  باهرشرایط آب وهوایی هم سازگاراست.

خراسان :انگوردرخراسان شمالی چه جایگاهی دربین محصولات باغی دارد؟

-         دردوقطب خراسان شمالی دونوع انگوررقم غالب داریم کشمشی درفاروج شیروان،تاحدودی بجنوردوکلاهداری دربجنورد که کشت وداشت وبرداشت انگورهم بسیارسخت است ،چندمشکل اساسی داریم یکی انبارخوب نداریم که مسئولین بایدفکری برای نگهداری کنند.کارخانه فرآوری کشمش فقط یکی است که به خاطرکمبودنقدینگی این کارخانه نمی تواندکشمش هاراجذب کند(فاروج)سالهایی که قیمت جهانی کشمش خوب است محصولات ماراافرادی ازآذربایجان غربی ،شرقی ،زنجان وتهران به استان می آیند،کشمش رافله ای به بهای اندکی می خرندومنت هم سرمامی گذارندودرکارخانه هاتبدیل (بااستانداردهای بین المللی)به فرآورده هایی می کنندویودسرشاری می برندچون متاسفانه جزدرفاروج درکل استان ،کارخانه ای نداریم.و انگورکششی هم به خاطراینکه دیردست می دهدزمانی که قیمت پایین آمده واردبازارمی شود.

خراسان :وضعیت انگورکلاه داری هم درمنطقه بجنوردچندان تعریفی ندارد.

-         بله ، انگورکلاهداری که حرف وحدیث زیادی دارداین انگوربه خاطرهسته داربودن موردتوجه درمصرف قرارنمی گیردسلیقه مردم تغییرکرده زیادموردتوجه نیست ولی یکی ازمزایای این محصول دیررسی وقابلیت نگهداری ان تامدتهای زیاد(تاایام عید)است اماباغداران وکشاورزان انسان دوست مامتاسفانه اکثریت آنهادرفقرمالی زیادی به سرمی برنداین محصول رانمی توانندنگهداری کنندتنهاسردخانه بجنوردچندمنظوره است وبارهااعلام کرده انداین انگوررابدون دریافت وجه نگهداری می کننندودرایام عیدبافروش محصول هزینه نگهداری رابپردازندولی همانطورکه گفتم متاسفانه گاهی کشاورزان زحمت کش ما هزینه پرداخت پول کارگررابرای جمع آوری انگورندارندوازچندجهت ضررمی کنندسال گذشته شاهدکنده کشی بودیم وباغ رازیروروکردندهیچوقت مسئولین به فکراین محصول نیفتادندوفکردائم نکردند.

خراسان:فرمودیداین انگوربه خاطرهسته داربودن ازاستقبال خوبی برخوردارنیست آیانمی شودازهسته همین انگورروغن تهیه کرد؟

-         چراِ این کاررامی شودانجام دادما طرح تهیه روغن ازهسته انگورراارائه داده ایم که امیدواریم موافقت بشودواین صنعت درخراسان شمالی درکناراین محصول موجب تحول اقتصادی خوبی بشودوگرنه شایدتاچندسال دیگرکل این محصول ازبین برود.

خراسان :باتبدیل انگورکلاه داری به نوعی دیگرویاازبین رفتن آن ازنظرژنتیکی هم ضررخواهیم کرد.

-  دقیقااینگونه خواهدبودتبدیل رقم انگورهم کارمهمی است وازسوی دیگراگرانگوری ازبین رودضرربزرگی ازنظرژنتیکی نیزکرده ایم وبایدباهرزحمتی شده این محصول حفظ شودکه متاسفانه نیروی انسانی کارشناس نیزکم داریم.

خراسان :باغ های استان ازچه نوع باغهایی هستندآیادردرجه بندی بالایی قرارگرفته اند؟

-         40%باغهادردشت وجوددارندکه عمدها ازباغهای «درجه دو»هستندظاهراردیفی کاشته شده اندولی تاباغات «درجه یک» فاصله زیادی دارندوازاین جهت به استانداردتولیدنمی رسندراندمان آبیاری دراین باغهاپایین است ازاین 40%،ده تابیست درصد،درجه یک هستندوتمام مکانیزه که تولید سیب ازارقام وارداتی مالینگ دارند.60%دیگرباغها،کوهپایه ای هستندشامل سیب ،گیلاس ،آلبالووآلومعمولااین باغات  بیشتربرای تفرجگاه ساخته شده اندوجنبه اقتصادی درآنهازیادمطرح نبوده.

خراسان :وازهرمیوه درباغ می شودنشانی یافت .

-         دقیقااینگونه است  وازهرمحصول هرچه خواسته اندکاشته اندولی ازهمان باغ های دیروزی امروزمی خواهندبهره برداری اقتصادی بکنند،مشکل دارندغالبیت دریک محصول دیگروجودندارد. البته اگربرنامه ریزی درستی صورت گیرددرطی 10 سال می شودبه باغهای رونق گرفته وقابل قبولی تبدیل خواهندشد .

خراسان :چه عواملی موجب شده که ماازباغبانی روزدنیاعقب باشیم؟

-         متاسفانه یکی ازدلایلش کم سوادبودن ویابی سوادبودن قشرکشاورزماست که یافته های علمی خودرابادنیاتطبیق نداده اطلاعاتی ازطریق چندکارشناسی که شایدتجربه زیادی هم ندارندوباید به دنبال ارقام اقتصادی بود.

خراسان :یکی ازمحصولات خوب استان بخصوص درمنطقه شقان آلواست که  ازلحاظ اقتصادی حرفی برای گفتن داردوتولیدمیوه شابلون که دوسالی است دراین استان تولیدمی شودچه برنامه ریزی شده ؟

-         آلوی شقان بالاترین کیفیت راداردقیمت کیلویی 6تا7هزارتومان یکی ازدلایل اقتصادی آن است درصورتی که بقیه آلوهای دیگرهم وجودداردوبین 2تا3هزارتومان قیمت داردکه بایدبه مروربتوانیم آلوی شقان راجایگزین دیگرانواع کرد.دوسه سالی است میوه شابلون ازاروپاواردشده وافرادباذوق وتحصیل کرده ای ان راواردکرده وبه تولیدآن اقدام شدکه امسال بابررسی که کردیم به این نتیجه رسیدیم که از7000مترزمین حدود15تن شابلون تولیدشده و12000000تومان درآمدداشته که بایدسعی کنیم تولیدآن زیادشودالبته نه درآن حدی که قیمت پایین بیآیدبایدتلاش شوددرسطح متعادل قیمت راحفظ کرد.

خراسان :محصولات باغی چون گیلاس،سیب وگلابی چه وضعیتی دارند.

-         گیلاس خوبی درمنطقه تولیدمی شودکه هم سالم وهم ازلحاظ اقتصادی به صرفه است ویک دست پایه ریزی شده که اگربا«مگس گیلاس» مبارزه نشودآلوده وخطرناک است درمجموع محصولات باکیفیتی چون سیب ،گلابی داریم که سیب روئین اسفراین واوغازشیروان که،سیب های درشت وباکیفیتی هستندکه موردپسندهمه مردم است موقعیت اقتصادی خوبی رادراستان دارند.اروپایی هادریاراخشک می کنندتاکشاورزی وباغداری کنندمازمین وآب وآفتاب داریم وانرژی انسانی فراوان آنهم جوانانی خوب ،خلاق دارای ابتکارعمل ونجیب ومعصوم داریم که متاسفانه نمی توانیم بهره ببریم درصورتی که می توان برای بسیاری ازجوانان زمینه اشتغال ایجادشودوتولیدراافزایش دهیم.

خراسان :مادرخراسان شمالی وضعیت خوبی هم ازلحاظ گل وگیاه هم نداریم.

-         متاسفانه گل وگیاه درخراسان شمالی آن شکل سامان یافته وواقعی خودراِپپدانکرده گل فروشی هایی که درسطح شهروجودداردآنهم درمرکزاستان10تابیشترنیست که اکثریت گلها،گل مصنوعی می باشد،روی میزمسئولین،گل مصنوعی می گئارندکه بایدجایگزین آن گل طبیعی باقیمت بسیارنازل باشدتامردم فرهنگ گل راپیداکنندمردم ماگل دوست ،زیبادوست هستندوعشق به زندگی رادرگل می توان دید.موجودزنده باموجودزنده ازتباطی زیباداردادبیات وفرهنگ ومردم ماسرشارازبهترین داستانها،حکایت هاوسروده هادرزمینه گل است وکم خرج ترین وزیباترین وباارزش ترین هدیه هاباید،اهدای گل باشد. بااین مشکلات،درتلاشیم مجتمع گل وگیاه را(اترک کنار،پیش قلعه ) باتولیدانواع گلهای زینتی (شاخه بریده ،آپارتمانی ،درخت ودرختچه های تزئینی ،گلهای نشایی یااصلی )باکمک مسئولین راه اندازی کنیم که حداقل برای 37000نفربه طورمستقیم ایجاداشتغال خواهدکرد.

خراسان:این مجتمع گل وگیاه پیش قلعه چه وسعتی خواهدداشت ؟

-         حدود500هکتارزمین است که باتعداد750واحدگلخانه ای درامر تولیدسبزی وتوت فرنگی وگل وگیاه و...اقدام خواهدکردکه ازسال 85اجرایی می شود.

خراسان :باتشکرازاینکه دراین گفتگوشرکت کردیدبه عنوان آخرین سئوال بفرمائیددرموردرفاه خودباغداران منطقه درصددچه اقدامی هستید؟

- من شخصیت کوچکی هستم درخدمت مردم بزرگ ودرمجموعه جهادکشاورزی وهمت ویاری مسئولان بایدتلاش کنیم که مسائل تشکلاتی باغداران وبیمه آنهاحل شودوایجادشرکتهای تعاونی تولیدهم نقش موثری دارندکه بایدپیگیری شود.

باغ چهارفصل

سیدی زاده – باغ همیشه نشانه سرسبزی ،سمبل زیبایی ،موجب آرامش روح وروان ومکانی است زیبابرای تفریح ومنبع درآمدی برای کسانی که به دنبال روزی حلال هستند.وکمترباغی سراغ داریم که درتمام سال سبزباشدوباغ سبزدرزمستان ،جالب ترین پدیده طبیعت است بخصوص درخراسان شمالی باآب وهوایی که داردبعیدبه نظرمی رسدولی«باغ زیتون»زیبایی باوسعت 14هکتاردرعشق آبادشهرستان مانه وسملقان وجودداردکه درطول سال سبزمی باشدوعجیب تروجالب ترازطبیعت سبزش،جوانی است به نام «یاسرکلالی» که دانشجوی سال چهارم رشته برق دانشگاه آزاداسلامی بجنوردمی باشدوصاحب این باغ می باشد.اودرمصاحبه ای شرکت کردحرف هایی زدجالب وزیباکه می خوانیددراولین سئوال پرسیدیم:

خراسان :باغ زیتون موجوددرمنطقه عشق آباد،شهرستان مانه وسملقان ازچه سالی ایجادشدوویژگی های درخت زیتون چیست؟

-   مرحوم پدرم درسال 1375حدود14هکتارزمین راآماده کشت نهال زیتون کردالبته یکی دوسال قبل به شکل آزمایشی به کشت چندنهال زیتون اقدام کردوخوشبختانه آزمایش ،نتیجه خوبی دادومصمم شدکه زمینی را باوسعت 14هکتارتبدیل به باغ زیتون کند.درخت زیتون درزمین های فقیر(ازلحاظ آب وموادغذایی)رشدمی کندبرای زمین های شیب داردرختی مناسب است چون برای حفظ خاک بسیارموثرمی باشدوازنظراقتصادی ،درخت چندگانه است.

خراسان :چندگانه ازچه نظر؟

درخت زیتون ،درختی است که می توان ازچوب ،برگ، میوه آن استفاده کردمیوه درخت زیتون هم روغن خوراکی است وهم ازنظردارویی هرصدگرم زیتون 122میلی گرم کلسیم داردکه این مقدارکلسیم بیشترازکلسیمی است که درشیرگاووجوددارد.روغن زیتون برای جلوگیری ازسکته های قلبی به خاطراینکه مانع رسوب چربی دررگهامی شودبسیارمفیداست.چوب آن خوب می سوزدوازاین چوب درخراطی هم خوب استفاده می کنندچون چوب خوش نقش وخوش تراشی است بخصوص برای روکش.جوشانده برگ این درخت آرامش بخش ا ست وبه شکل علوفه هم برای دام استفاده می شودکه ازخوش خوراک ترین برگ هابرای دام است.ازکنجاله روغن برای سوخت وخوراک دام نیزاستفاده می شودوکودمفیدی است برای باغ زیتون.

-         خراسان :آزمایشی هم صورت گرفته که مصرف این برگ توسط حیواناتی مانندگاووگوسفند،درمیزان تولیدشیر،موثراست یانه ؟

- متاسفانه چنین آزمایشی صورت نگرفته ولی امیدوارم فرصتی پیش بیایدوچنین کاری صورت بگیردحتمانتیجه مثبتی دارد.

خراسان : درخت زیتون درتاریخ هم سابقه خوب ودیرینی دارد.

-   بله سوگندبه «زیتون»درقرآن ِ،نشانگرارزش این درخت است ،درتورات 200بارازاین درخت نام برده شده است وحتی دریونان باستان ،ورزشکاران ورزشهای المپیادوقتی درسکوی قهرمانی قرارمی گرفتندتاجی ازبرگ های زیتون برسرداشتند.

خراسان : کشت زیتون علاوه بریونان وا یتا لیا،درکجاصورت می گرفته؟

-   منطقه مدیترانه ،بخصوص جنوب ترکیه ،خاورمیانه ودرایران هم برخی آغازآن رابافتح ایران توسط اعراب می دانندوگروهی هم به 3000سال قبل ازمیلادمنسوب داشته اند.

خراسان :خاک های آهکی هم برای کشت این گیاه مناسب است؟

-  خیر،خاکهای آهکی ،اسید،گوگردی مناسب نیست ودرخت زیتون ،رطوبت هوای زیادی رانیزلازم دارد.

خراسان :نحوه تکثیردرخت زیتون چگونه است؟

-  به دوصورت «بذر»و«قلمه»می شوداین درخت راتکثیرکردکه درگلخانه ،ریشه دارمی شودبعددرگلدان قرارمی گیردوسپس به زمین منتقل می شود. 

خراسان :الان درخراسان شمالی ،گلخانه زیتون داریم؟

-         بله ،درروستای «عزیز»حدود5سال است که این گلخانه رادایرکرده ایم .

خراسان :چه مدت طول می کشدکه یک نهال آماده فروش می شود؟

- مدت زمان ریشه دارشدن یک قلمه 6ماه درخاک پلیت می باشدوبعدازریشه دارشدن اوایل مهربه گلدان منتقل می شودوتاعیداماده فروش می گردد.

خراسان :نحوه استفاده ازمیوه زیتون به چه شکل هایی صورت می گیرد؟

-  هم به شکل میوه سبزوهم کاملارسیده اش که سیاه رنگ است استفاده می شودوپرورده آن که بارب انارصورت می گیردنیزطرفداران زیادی دارد.به صورت روغن هم که بسیارمعمول است.

خراسان :درخت زیتون ازلحاظ طول وعرض چه ویژگیهایی دارد؟

-  می گویندطول درخت تاتاج آن 25متردرنهایت می رسدوقطرهم تاسه متردیده شده البته درایران درخت زیتونی بالاتراز13متردیده نشده .  

خراسان :زیتونی که درمنطقه خراسان شمالی کشت می شودشبیه درختان زیتون منطقه رودبارومنجیل است ؟

-   بله درمنطقه رودبار،منجیل ،طارم علیاوسفلی زیتون «زردروغنی» و«ماری»کشت می شودکه هردونوع آن دراینجاوجوددارد.

خراسان :هرس کردن این درخت چگونه است؟

-         سه نوع هرس داردمیوه ای ،رشددرخت ،هرس هوازی فاین درخت عیدگل می دهدتااواخرمهرمیوه اش می رشدکه هرس درخت تقریبااواخرزمستان صورت می گیردکه تنک کردن درختان برای نفوذنورآفتاب بایدصورت بگیردوپاجست های زیادی داردکه مرتب بایدهرس شوند.

خراسان:ازچه سالی هرس آغازمی شود؟

- ازاواخرسال دوم یااوایل سال سوم آغازمی شود. 

خراسان :چراکشت زیتون درخراسان شمالی بااستقبال باغداران ویاکشاورزان روبرونشد؟

-   این درخت تارسیدن به محصول ،5سال زمان نیازداردوازآنجایی که اکثرکشاورزان منطقه پنبه کارهستندوازلحاظ مالی هم توانایی چندانی ندارندرغبتی به این کارنشان نمی دهندوحتی زمانی که مرحوم پدرم دست به چنین کاری زدندبسیاری ازکشاورزان وباغداران اوراسرزنش وتمسخرمی کردندکه این ریسک رانکند.

خراسان :برداشت محصول ازیک درخت درچه حدودی است ؟

-   ازهردرخت بالای 5سال حدود35کیلوزیتون می توان چیدکه اگرکیلویی 550تومان (قیمت امسال)حساب کنیم می شودحدود20000تومان .

خراسان :چه آفتی درخت راتهدیدمی کند؟

-   مگس زیتون

خراسان :مبارزه بااین مگس هم راحت صورت می گیرد؟

-   بله امکان پذیراست ولی به هرحال یک آفت است مراحلی رابایدطی بشودتاازبین برود.

خراسان :آیاجهادکشاورزی باشماهمکاری دارد؟

-   من بایدتشکرکنم ازجناب آقای مهندس زاده حسین وآقای دکترگریوانی که زحمات ایشان برای من ،جای قدردانی داردوتلاش زیادی این دودارندبرای ترویج زیتون کاری ولی گویافعلااعتباری ندارندتابتوانندازلحاظ مالی کمک کنند.

خراسان :آقای کلالی درشهرهای دیگرخراسان هم کشت زیتون داریم ؟

-   درخراسان رضوی ،شهرستان سبزوارودرخراسان جنوبی درشهرستان بیرجندکشت این محصول راداریم .

خراسان :درخودشهرستان بجنوردهم که امکان پذیرنیست ؟

-   بله چون هوانسبت به منطقه مانه وسملقان سردتراست این کارعملی نیست.

خراسان :الان نرخ نهال درنهالستان چقدراست ؟

-   هرنهال دراختیارکشاورزویاباغداربه مبلغ 300تومن واگذارمی شودکه 30تومن آن راکشاورزپرداخت می کندو170تومن رارادولت می دهدکه متاسفانه 6ماه است که نهال راواگذارکرده ام ولی هنوزازپرداخت پول خبری نیست البته باخراسان رضوی این قراردادرابستم وسه بارهم تاتهران برای دریافت پول رفته ام ونتیجه ای تاکنون نگرفته ام.

خراسان :چندنهال فروخته بودید؟

-   35000نهال رافروخته ام که به شهرهایی چون بیرجندبه شهرداری هاوحتی ازمشهدهم برای خریدآمدندودرمانه وسملقان هم خیلی هااستقبال کرده اندوپول 35000نهال ،برای یک باغدارجوانی مثل من کم پولی نیست که مدتهادوندگی کنم که حق خودم رادریافت کنم.

تنظیمات

   سالادطنز

گفت: فرق ماباسرمایه دارهاچیست؟

گفتم: مامی گوییم «واویلا»آنهامی گویند«وای ویلا».

گفت: چرابعضی ها«بیت المال»راحیف ومیل می کنند؟

گفتم: چون می گویند«حیف»است «میل»نکنیم.

گفت: برخی ازبیت المال ،استفاده شخصی می کنند.

گفتم: پس درحقیقت بیت المال راتبدیل به «مال البیت»می کنند.

گفت: مشکل گرانی مسکن کی مرتفع می شود؟

گفتم: ازاین مرتفع ترکه می شود«برج ایفل».

گفت: دفن اموات درمعصوم زاده بجنوردباپرداخت یک میلیون تومان بلامانع است.

گفتم: به این می گویند«قبرستان غیرانتفاعی».

گفت: امکان دارددوبرادرباهم خواهرشوند؟

گفتم: بله،اگرهردواهل شیره کشیدن باشندمی شوند«همشیره».

گفت: برخی ازپسرهاگردنبندبه گردن می اندازند،آرایش می کنندوبه موهاژل می مالندو...

گفتم: یکباره بگووضعشان متژلژل است.

                                       طنزیم:عحصان صیدیضاده

دانش آموزان ،سریال هاوفیلمها

زنگ تفریح : حمله آپاچی ها

میزآخر : بهشت پنهان

رفتن به پای تخته سیاه: عملیات کرکوک

کارنامه تجدیدی : سالهای دورازخانه

گرفتن نمره بیست: یکباربرای همیشه

 روزامتحان : روزواقعه

اولین کسی که ازاودرس پرسیده می شود: قربانی

تقلب :چشمهایم برای تو

نمره 10: پرنده کوچک خوشبختی

روزهای امتحان : خانه دوست کجاست؟

                                                                    الهام نصرت

                               شکست شافنرم

به دست اندازشهرم، فول فول است        ازاین بابت دلم زاروملول است

نشان من دهیددرشهربجنورد             خیابانی بدون چا له چوله است؟

                                                          قاسم مهرنیا

زگوش مسئولان هم پنبه بردار

الایاایهاالناس این چه بوق است    گمانم نزدبعضی این نبوغ( )است

 که اینسان بوق زنان اندرخیابان  بگازندونشینندپشت فرمان

اگرعابربایستددرکناری       زبوق هرموتوری وسواری

کلافه گرددودادش درآید      ازاین بوق بلندصبرش سرآید

خدایااین چه بوق واین کرناست؟   دراین بجنوردخدایااین چه غوغاست؟

زتاکسی وآژانس وهرسواری   توبوقی بشنوی وزبی قراری

ندانی که کجابایدبرفتن ؟      به نزدکه ؟شکایت باکه گفتن ؟

به افسرگربگویی این شکایت               کجاازتونمایداوحمایت؟

به مسئولین شهرگربازگویی                بساآنهابگویندکه چه گویی؟

برومشهدببین آنجاچه سان است؟          بروتهران ببین آنجافغان است

به تبریزوبه شیرازوسپاهان                به گیلان وبه اهوازوبه کرمان

به هرجاکه روی اوضاع همین  است    بنه پنبه به گوشت ،راه این است

که بهداشتی ترین ره پنبه است بس      به گوش افسروهم گوش هرکس

ره پیچیده راباپنبه طی کن                ازاین بهتررهی باشد؟کجا؟کی؟

مگرنشینده ای باپنبه سرها                بساببریده اند،اماخطرها

نبوده است ونباشدبهرهیچکس           اشاره ست این برای عاقلان بس

خدایاپنبه هاراخودتوبگذار               به گوش مردم دربوق گرفتار

زگوش مسئولان هم پنبه بردار         که دادم بشنوند،ای حیّ دادار

ویاخودده تواعصابی زفولاد            که دیوانه شدم زین بوق وفریاد

مجتبی محمدزاده

                            بجنوردپاریس کوچولوست .

سیدی زاده - زنگ تلفن تحریریه به صدادرآمدوآقای «علی علی پور»نامی خبردادندکه

 جوانی بلژیکی که قصددارددنیارابادوچرخه بگرددواردبجنوردشدندوحرف های شنیدنی دارندقرارملاقات رادردفترویژه نامه گذاشتیم وآنچه می خوانیدحاصل مصاحبه ای است که با«سرج ولت من»داشتیم.

خراسان :لطفاخودتان رامعرفی کنیدوهدف وانگیزه خودتان راازاین سفرطولانی بادوچرخه بفرمائید.

- 34ساله ومجردهستم ،مادرم بلژیکی وپدرم هلندی است اهل شهر«انتروپ»بلژیک،تکنسین دستگاههای الکترونیکی ،ازلحاظ مذهبی ،کاتولیک هستم وبه سه زبان هلندی ،فرانسه وآلمانی مسلط می باشم.

هدفم ازاین سفروگشت وگذاراین است که کشورهای جهان راازنزدیک ببینم به خاطراینکه رسانه هاخیلی دروغ می گویندرسانه هاراجع به یک موضوع بیشترفعالیت می کنند ولی بسیاری ازحقیقت هارابه گوش مردم جهان به خاطرمنافع خودنمی گوینددرموردایران زیاددروغ گفتندحرف رسانه هارانمی شودباورکردمادرکشورمان بمباران اطلاعات دروغ می شویم ومیدانم که بسیاری ازآنهاحقیقت نداردمن آمدم تاواقعیت هاراازنزدیک لمس کنم.

خراسان :مثلادرموردایران چه شنیدیدکه باواقعیت برابرنبود؟

-               تبلیغات رسانه ها رژیم شماراخیلی خشن نشان داده اندچهره ای تروریست وخرابکارازشمابرای ماتصویرکرده اندوزمانی که این چهره رابه مردم القامی کنند،مردم اروپاباورمی کنندنتیجه می گیرندواینگونه به مردم تلقین می کنندکه فعالیت های هسته ای ایران دراین راستاست ومی خواهندبمب اتم درست کنندودنیارابه خاک وخون بکشندبااین تبلیغات وایجادوحشت مردم اروپاراازشماایرانی هامی ترسانندومرتب شایعه پراکنی می کنندکه ایران کشوری خطرناک است درصورتی که چنین نیست من وقتی به ایران واردشدم جزمهربانی ،محبت ،دوستی ومهمان نوازی چیزی ندیدم وخوشحالم که حضورمن به ایران همزمان بادهه فجرومحرم شده است وبسیاری ازمراسم شماراازنزدیک می بینم.

خراسان: چقدرراجع به انقلاب اسلامی درایران شناخت داشتید؟

-               رسانه های گروهی درکشورمادروغ زیادگفته بودندالبته این دروغ هادراهل مطالعه ودانشمندان تاثیری نداردمن اطلاعاتی غیرازآنچه ازرسانه هاپخش می شددرموردایران داشتم وایران قبل ازانقلاب کشوری بودکه به آمریکاواروپاوابسته بودوکلاراه خودراگم کرده بودامام خمینی حرف های تازه ای زدحرف هایی برای نوگرایی مطرح کرداسلامی دیگررانشان دادگفت اگرکشور«مستقل» باشدلذت داردهویت خودرابشناسید«فرهنگ بی همتای» خودراحفظ کنیدماایرانیم می توانیم مستقل باشیم فرهنگ وزبان خاص خودراداریم وخیلی خوشحالم که دردهه فجرکه یادگارامام خمینی است درشهرشماهستم وبه ایران آمدم.ازامام خمینی چهره خشنی برای ماتصویرکرده بودندولی من وبسیاری ازمردم کشورم میدانستندکه امام یک رهبرمذهبی است وانسانی آزاده است که برای آزادی ملتش تلاش می کند.

خراسان : چندروزاست که درایران هستید؟

     45روزاست که درایرانم وده روزی دربجنوردخواهم ماند.

خراسان: هزینه سفرشماازکجاتامین می شودوچه کشورهایی راخواهیددیدوسفرتان تاکی ادامه خواهدداشت؟

-               من درماه 1200یوروحقوق می گرفتم که پس اندازکرده ام وهرماه حدود500یوروهزینه سفرمی کنم وبرای یکسال 7000یورو(حدود8میلیون تومان)رادرنظرگرفته ام که تااواخرتابستان به کشورم برمی گردم البته این راهم بگویم که بسیاری ازتوریست هاکشورهای جهان سوم راانتخاب می کنندکه هزینه سفرکم است وزیبایی های خاص خودرادارندمسیرمن بلژیک – اتریش – ترکیه(که پدرومادرم دراین کشوربه دیدنم آمدند) تبریز- زنجان – تهران- شمال -مشهد – بجنورد- سرخس – ترکمنستان - ازبکستان (که برادرم قراراست برای دیدن من به این کشوربیاید)چین - مسکو- بالتیک – لهستان -آلمان وبلژیک خواهدبود.

خراسان :درروزچندساعت دوچرخه سواری می کنید؟

 - حدود5ساعت دوچرخه سواری می کنم.

خراسان:درموردمسائل سیاسی جهان وموضع گیری ایران دربرخی مواردچه نظری دارید؟

-               ایران امروزهادرگیردومسئله اساسی است یکی صهیونیست های یهودی ویکی انرژی هسته ای ،من درموردیهودیان اروپایی نظری دارم که اکثرمردم ماقبول دارندواینکه اروپافقط اسرائیل راقوی کردکه ازاروپابیرون بروندیهودی هارابه عنوان یک شهروندنمی پذیریم یهودی هافقط کلاهبردارند.یهودیان راجزخودشان، کسی آنهارادوست نداردبایدبترسیم ازان روزی که یهودیان راآمریکایی هاحمایت کننداگرچه اسرائیل برآمریکاحکومت می کندکشورهابایددربرابریهودمتحدباشندودیرخواهدبوداگرروزی دست روی دست بگذاریم وببینیم که یهودوآمریکامتحدشدندمحاکمه شارون وبوش برای کشورمایک قانون شده است وبایداجراشودازاین روست که فلسطینی هانسبت به ماارادت خاصی دارندبلژیک کشوری است که قدرت نظامی بالایی نداردولی طرفدارمظلومین فلسطین هستیم.

خراسان :نظرشمادرموردموضع گیری آقای احمدی نژادکه خواستنداروپایی هابه یهودی های صهیونیست جاومکانی درخوداروپابدهندچیست؟

- همانگونه که گفتم ماازیهودیان متنفریم ووقتی آنهاراکسی جزخودشان دوست نداردمردم اروپاهم آنهارادوست ندارندوهزینه های زیادی کردندکه شریهودراازسرمردم اروپابکنندودوباره دوست نداریم آنهاراببینیم.

خراسان :سئوالی که درموردمامسلمانان همیشه درذهنتان بوده چیست ؟

- مردم ازبلژیک کمتربیرون می آیندولی اهل مطالعه هستندوهمیشه درمطالعاتم این سئوال مطرح بودکه چرازمانی که اروپادرتوحش به سرمی بردشماایرانی هاومسلمانان خیلی جلووپیشتازبودیدوهمیشه این سئوال برای من وجودداردکه چه شدشمامسلمانان ازمااروپایی هاعقب ماندید؟وبه این نتیجه رسیدم که استعمارگران چنان رفتارکردندکه شماراه ورسم خودرافراموش کردید.

خراسان :ایران راچگونه کشوری دیدید؟

-               ایران دیدنی زیادداردپتانسیل های خوبی داردشماهرچه اراده کنیددرهرزمان به آن دسترسی پیدامی کنیدجنگل ،دریا،اسکی و...درطی یک یادوروزمی توانیدبه دریابرویدیابه کویر،اسکی کنیدیادردریاشناکنیدایران قدمت زیادیداردتاریخ پرافتخاری داریدولی شهرهای ناشناخته ای داریدکه بایدبه جهانگردان بشناسانیدآمریکا500سال تاریخ داردولی شماتمدنی بیش از5000سال داریدبایدبه اینهاافتخارکنید.

خراسان :ازلحاظ گردشگری کشوری کاملاشناخته شده برای شمابود؟

- متاسفانه کشوری ناشناخته برای جهانگردان هستیداگردولتمردان شماهمت کنندایران آینده درخشانی خواهدداشت امکانات فراوانی دراختیارداریدفقط برنامه ریزی کنیدواجرا،مردم ایران فکرمی کننداروپابهشت است هرجاپول وامکانات باشد«بهشت»است ثروت داریدامکانات داریدمی توانیدکشورتان رابه بهشتی زمین تبدیل کنید

خراسان :باتوجه به اینکه شماتکنسین هستیدایران راازمنظرشغلی خودتان چگونه دیدید؟

- ازدیدکاری وحرفه ای خودم زیاددقت کردم وچون تکنسین الکترونیک هستم درهرشهری به وسایلی که سروکارم باآنهاست مانندانواع دیویدی نظرانداخته ام بایدبگویم دستگاههایی که مادرکشورمان داریم اینجانیست ولی استفاده ازتکنولوژی روزازسوی مردم کشورتان ،برایم خیلی جالب بودداشتن موبایل دست خانم ها،به قول شماایرانی ها«کلاس»بالایی داردوخیلی بامسائل روزخودراهماهنگ کرده ایدوخوب پیش رفته اید.

خراسان :آیاقبل ازآمدنتان به ایران فیلم سینمایی ازایران دیده بودیدوسطح فرهنگ مردم ایران رادرمقابل اروپاچگونه دیدید؟

- من ازسینمای ایران فیلم «لاک پشت هاپروازمی کنند»(اثربهمن قبادی) رادیدم فرهنگ ایرانی رابیشترازترکها به اروپانزدیک می بینم .

خراسان:امنیت درایران راچگونه دیدید؟

 - امنیت درایران بسیاربالاست درزنجان پولم رازدندولی این دلیل بر بی امنیتی نیست چراکه ممکن است گاهی برای هرایرانی هم این اتفاق بیفتداین دلیل برناامنی نیست (می خندد)فقط سگ های چوپان گاهی درکنارجاده هامرامی ترسانندودرتهران مشکل ترافیک راداشتم که دردسرسازبود.

خراسان :باتوجه به ا ینکه شمادربجنورددانشجویی چون آقای علی پورراکه مترجم شماهستنددرکنارتان داریدوبادانشجویان زیادی هم حتمابرخوردداشتیدسطح علمی دا نشگاه های ایران راچگونه ارزیابی می کنید؟

-               واردشدن برای تحصیل دردانشگاههای بلژیک کارسخت ودشواری ست برادرم بهترین مهندس است ولی وارددانشگاه نتوانست بشودپزشکی خواندن برایمان رویاست به دانشگاه های ایران واردشدندبرای بسیاری ازجوانان ایران سخت است ولی وقتی واردشدنددربسیاری ازدانشگاهها زیادسخت گیری نمی شودوهمه دنیاقبول دارندکه سطح تولیدعلم ایران بالاست قدرت ساخت اتم راهم داریدولی اروپاباتمام قدرتش هنوزبه ژاپن چشم دوخته است.

خراسان: درایران سخت ترین روزی که گذراندیدچه روزی بود؟

- برای گرفتن ویزادرمشهد45دقیقه منتظرشدم وشنیدم قبل ازمن هم کسانی بودندکه حدودیک ونیم ساعت پشت درنگه داشته شده بودنداگرچنین اتفاقی دربلژیک می افتاد(که فردی45دقیقه برای کاراداری وقتش هدررفته) فرداهمه روزنامه های کشوردرموردآن تیترمی زدندخیلی مردم صبوری داریدواین دردهارافریادنمی کنیددردرون خودتان نگه می داریدوبه مرورافسرده وعصبی می شوید.

خراسان :نظرتان راجع به بجنوردچیست ؟

   بجنوردشهرکوچکی است من شنیده بودم که به شهرشمامی گویندپاریس کوچولوو«واقعاپاریس کوچولوست» به خاطرداشتن مردم مهربان ،صمیمی ،بافرهنگ ومهمان نواز(اینهاصفت هایی است که دراروپابرای فرانسه قائل هستند). بجنوردازاینکه بین کوههامحصوراست بسیارزیباست برایم لذت بخش است شهرکوچکی است ولی امکانات خوبی داردبزرگترازآن است که فکرمی کردم مشهدخیابون هاتموم نمیشه ودودوترافیک بدی داردولی آب وهوای کوهستانی لطیف اینجاودیدن کوههاواقعازیباست .

خراسان :مردم بجنوردراچگونه دیدید؟

برخوردبجنوردی هاخیلی خوب است به مشکلات زیاداهمیت نمی دهندانسان های سختگیری نیستندمهمان نوازهستند سعی می کنم ازطریق وبلاگم http://groups.msm.com/gwailotour))بجنوردرابه همه جهانگردان معرفی کنم.

خراسان:ازبجنوردچه شنیده بودیدوچه دیدید؟

-               اولین سئوال که درذهنم بوداین بودکه بجنوردچگونه شهری می تواندباشد؟اگرچه تعریف های زیادی ازآقای علی پوردرموردبجنوردشنیده بودم ولی اینهمه زیبایی رانمی توانستم تصورکنم بجنوردازاینکه مرکزاستان شده بایدبگویم لایق آن هست احساس می کنی دربهشت هستی شهرکوچکی نیست ،بزرگ وزیباست ومطمئنافصل های دیگربجنوردبسیارزیباتراست.

خراسان:اگرشهرداربجنوردبودیدبرای مردم چه می کردید؟

-               گردوخاک زیادی راشمامردم بجنوردمی خوریدومتوجه نیستیدبه محض اینکه نمی باران به زمین می خوردشماسطح تمام خیابان راپرازگل ولای می بینید خیابان هاپرازدست اندازاست گودالهابابارندگی پرمی شوندوزحمات زیادی برای مردم ایجادمی شوداگرشهرداربجنوردبودم برای حفظ سلامت مردم واحترام به آنهادرصددترمیم گودالهای سطح شهربودم وچاره ای برای گردوخاک خیابان هامی کردم.

خراسان :چه تشابهی بین بجنوردوبلژیک دیدید؟

-               حبه قندهای بلژیک معروف است وآبنبات های شماهم که واقعاخوش مزه وعالی است وتشابه دیگرغذاهای خوشمزه ای نیزمانندمابلژیکی هادارید.

خراسان :اگربخواهیدبجنوردرادریک جمله معرفی کنیدچگونه بیان می کنید؟

-               بجنوردشهری کوهستانی باپتانسیل بسیاربالابرای صنعت گردشگری بامردمانی مهربان ومهمان نوازالبته همه جای ایران مردم مهمان نوازهستندولی «بجنوردچیزدیگری است».

خراسان:چه چیزجالبی دربجنوردنظرشماراجلب کرد؟

- دوچیزیکی استفاده ازموبایل توسط خانم هاکه زیاددرشهردیدم وهمانطوری که گفتم به قول شماایرانی هاخیلی کلاس داشت ویکی محصوربودن دربین کوههاکه اگرجاده هایی منتهی به این کوه ها،کشیده شود برای ورزش کوهنوردی مردم زیادعلاقه نشان خواهندداد وبرای جذب گردشگرمفیدخواهدبود.

خراسان :چه انتقادی ازمسئولین دارید؟

- دربجنوردهتل ومسافرخانه برای یک توریست نداریدتمیزی شهرهم بسیارمهم است که بایدرعایت شود دفاترگردشگری زیادی هم بایددراین شهرایجادشودوتوریست واردشهرمی شودسرگردان نباشدشنیدم تلاش زیادی راآقای علی پوروبرخی ازمردم کشیده اندکه اسم بجنورددرکتاب های گردشگری جهان ثبت شودولی بیشترازاینهابایدکوشش کنید.

****نام این دوچرخه سوارولدمن صحیح است که اشتباهاولت من نوشته شده

                      خوش رکاب (قسمت دوم)

«خوش رکاب»  مجموعه پشت نوشته های کامیون ها،اتوبوس ها،وانت هاو...است که طی چندین سال جمع آوری شده است ودرصددم به صورت کتابی این مطالب راکه حدود2000جمله می باشدچاپ کنم فعلاازاین طریق ارائه می شودامیدوارم که موردتوجه قرارگیرد.                 

الف

1.   ابروبرماگره مكن كه مادل شكسته ايم خاکستریم وبرسرآتش نشسته ایم.

 2.   ابلهي دراين جهان چرخيدورفت 0  

3.   ابوالفضل علمدار0

4.   احتياط0

5.   احتياط كن 0                                         

6.   احتياط كن ،افسوس نخور0                                                     

7.   احتياط كن ،التماس نكن 0   

8.   احتياط كن ،سلامت باش0

9.   احسان 0

10.  اروپا ، آسيا ،آفريقا،بعضي وقتها،بش قارداش      

11.  ازشانس بدخویش آیینه فروش شهرکوران شده ام.

12.  ازاينكه باماهمسفريدخوشحاليم 0

13.  ازاين همه دربدري، به لب رسيده جونم 0

14.  ازبيــابان عــدم تاسـربازاروجــــود   

            به تلاش كفني اينهمه راه آمده ايم 0

15.  ازتنورخودپسنـدي شدبلند 

شعله کردارهای ناپسند                                                                     

16.  ازحادثه ترسندهمـه كاخ نشينـان

            ماكوخ نشينان غم سيلاب نداريم 0

17.  ازخداخواه ،گرشفاخواهي 0

18.  ازدست عزيزان چه بگويم؟

19.  ازدشمنــان بــرم شكـايـــت به دوستـــان

            چون دوست دشمن است شكايت كجابرم ؟

20.  ازدشمني تادوستي،  لبخندي برلبان است 0

21.  ازديارت ميروم، امافراموشم نكن  0

22.  ازراه نظــــرمرغ دلم گشـــت هويـدا                                            

            اي ديده نظركن كه به دام كه درافتي0

23.  ازشهرشما،خاطره هادارم 0

24.  ازصداي سخن عشـق نديدم خوشتر  

            يادگاري كه دراين گنبد دواربماند0

25.  ازعلي آموزاخلاص عمل 0

26.  ازكسي باك ندارم، چون خدايارمن است 0

27.  ازكي بپرسم؟

28.  ازمحبّت، خارهاگل مي شود0

29.  ازمحبّت، مس هازرّين شود0

30.  ازمكافات عمل، غافل مشو0

31.  ازنخل برهنه سايه داري مطلب 

            ازمردم اين زمانه ياري مطلب 0

32.  ازهرابلهي، ميتوان چيزي آموخت 0

33.  ازهرچيزي توبرتري ازماشيــــن هم سبكتري

            خوبان بسيارديـده ام سه چرخ تو چيزديگري 0

34.  ازهمه دل بريده ام ،نشسته ام به پاي تو0

35.  استخوان عشـق رابايدشكست  

            تاكه مغزعاشقـي آيدبدست 0

36.  اسكادران عشق 0

37.  اسي رتم 0

38.  اسيرتم 0

39.  اسيرتم، بي وفا0

40.  اسيرتم جاده0

41.  اسيرتم،شبهاتومسیرتم

42.  اسيرزندگي 0

43.  اسيرسرنوشت 0

44.  اسيرسرنوشت ، تشنه محبّت 0

45.  اسيرشب 0

46.  اسيرعشق 0

47.  اسيرعشق توام كاكلي

48.  اشتبــاهي كه همــه عمـــرپشيمــانم ازآن

            اعتمادي است كه برهركس وناكس كردم 0

49.  اشكم نثارت .

50.  اشكم ولي به پاي عزيزان چكيده ام

            خارم ولي به سايــه گل آرمــيده ام 0

51.  اشكم ولي به ساغـرياران چكيده ام

            خارم ولي به سايــه گل آرميده ام 0

52.  اغنيـا،بنــزسوارنـد،من مسكيـــن ولوو

            جان به قربان توسوسماركه اف فقرايي 0

53.  اغنيا،اف سوارندمن مسكيــن سوسمار                                          

            جان به قربان توسوسماركه اف فقرايي 0

54.  افتـــادگي آمـوزاگرطالب فيضـــي

            هرگزنخورد آب زميني كه بلنداست 0

55.  افسانـــه 0

56.  افسانه بود0

57.  افسوس 0

58.  افسوس ،  خاطره اي بيش نبود0

59.  افسوس كه افسوس نداردسودي 0

60.  افسوس كه اين مزرعه راآب گرفته

            دهقان مصيبت زده راخواب گرفت

      کوچه فکاهی

سیدی زاده

* تازه دامادبه مادرزن : مدتهابودچنین غذای لذیذی نخورده بودم.

برادرکوچک همسر:ماهم همین طور،چون این غذاهارامامان ازرستوران خریده. 

*گل فروش :گلی برای زنت بخر/مرد:زن ندارم.

گل فروش :برای رئیس اداره ات بخر/مرد: رئیس ندارم.

گل فروش :برای صاحب خانه ات بخر/مرد:صاحب خانه ندارم.

گل فروش :این گل رابخروبرای این همه سعادت که داری جشن بگیر.

*زن اولی :کتلت درست کرده بودم، شوهرقدرنشناسم به محض اینکه یک لقمه خوردباقی آنهاراریخت جلوی سگ.

زن دومی :واه واه،چه شوهرهایی پیدامیشن بیچاره سگ ،اون چه گناهی کرده بود؟

*ازکدخدای دهی پرسیدند:ازنعمات زندگی کدام بهتراست ؟اوباهمان لهجه ساده دهاتی فوری جواب داد:ازخوراکیها،مه وه(میوه)ازپوشیدنی، هاگه وه(گیوه)ازراهها ،شه وه(شیب)اززنهاهم به وه(بیوه).

*پزشک :دودانگ شکم رابرای غذا،دودانگ برای آب ودودانگ برای نفس کشیدن بگذارید.

سورچران:شکم رادربست ازغذاپرمی کنم ،آب جای خودرابازمی کند،نفس هم آمدآمد،نیامدهم نیامد.

*زندانی اولی :تورابه چه جرمی به زندان آنداختندوبرای تو«حبس ابد»بریدند؟

زندانی دومی:به جرم شکستن شیشه ،اونم یک شیشه نیم مترمربعی.

زندانی اولی :شیشه کجاراشکستی که این جریمه سنگین رابایدبپردازی؟

زندانی دومی :رفته بودم غواصی شیشه یک زیردریایی راشکستم.

*ازخاطرات یک جهانگرد:

رفته بودم به ینگه دنیا،درمغازه ای دیدم نوشته اند«پودرشیرموجوداست» پرسیدم یعنی چه؟گفتند:این پودررامی ریزیدداخل یک لیوان آب ،تبدیل به شیرگاومیشه ومی خورید.درمغازه دیگری دیدم نوشته بودند:«پودرپرتقال رسید».پرسیدم یعنی چی ؟گفتند:این بسته پودررا،داخل یک پارچ آب میریزید،برای ده نفر،شربت پرتقال آماده داریدکه بخورند.درهرمغازه ای بایک چیزعجیب روبروشدم «پودرکاکائوموجوداست»،«پودرآناناس رسید»،درداروخانه ای هم نوشته بودند:«پودربچه رسید» که خیلی تعجب کردم.

*پسر:آهوجان چه خبر؟مامان وبابا چه جورند؟

دختر:چندباربگم اسم من«آهو»نیست اسم من «غزاله».

پسر:چه فرقی میکنه حیوان حیوانه.

*کیانوش (سریال شبهای برره)درموقع نمازمی خواند:ربناآتنافی الدنیاحسنه و...

سحرناز:هاُهاُهااین آتنا کی بیدکه براش دعامی کردی؟

            ورزش باستانی ما،باستانی نیست

سیدی زاده –مصاحبه ای داشتیم باآقای قاسم مهرنیا،شاعرومحقق فرهنگ عامه بجنوردکه گذری بودبرتاریخچه ورزش باستانی دربجنورد،شکل گیری اولیه ،باشگاههای ورزشی ،پهلوانان معروف ،مرشدهاو...که سئوالی به این شکل مطرح شدکه آیاورزش باستانی ایران ،باستانی است ویابه خاطرقدمت آن ،به این نام شهرت یافته است؟وباتوجه به اینکه آقای مهرنیاتحقیقاتی دراین زمینه انجام داده اند برای دست یابی به پاسخ  این سئوال می خوانید.

خراسان: ورزش باستانی ایران ازبدوپیدایش تاکنون تاریخ پرفرازونشیبی راطی کرده است بارهابه بوته ی فراموشی سپرده شده وزمانی بسیارموردتوجه ولطف بوده است زمانی افرادبی هویت ونالایق سلطه برآن داشتندوزمانی مردان خداوباتقوی برآن مدیریت کرده انداگرصلاح بدانیدمصاحبه رااینگونه آغازکنیم که وضعیت این ورزش رادردوران حکومت قاجارچگونه ارزیابی می کنید؟

-         درزمان سلاطین بی کفایت سلسله ی قاجاراین ورزش کهن به دربارشاهزاده هاراه یافت وهرشاهزاده ی قجردرقصرخودزورخانه ای دایروپهلوانی مخصوص خودداشت ودربین پهلوانان شاهزاده هامسابقات گوناگون برگزاروشرط بندیهای کلان چون گلادیاتورهای روم قدیم انجام ودربیشترمواقع به جنگ وجدل ودعوامی انجامیدومی رفت که این ورزش اباواجدادی ازمحتوی تهی وکاملاتشریفاتی شود.

خراسان:وبه عبارتی ورزش باستانی ،ورزشی درباری شد.

-دقیقا اینگونه شدوباخیل شاهزاده هایی که وجودداشتندوهریک برای خودزورخانه ای تدارک دیده ،قدرت نمایی چهلوانان ونوچه های آنان ،ابزاری برای سرگرمی درباریان فراهم شده بود.

خراسان:البته درزمان پهلوی هم ،بخصوص پهلوی دوم هم به نوعی درتهران این ورزش دست کمی ازدوران قاجارنداشت.

-         بله درزمان حکومت پهلوی نیزدست کم اززمان قاجارنداشت وفردی بی کفایت ونالایق (شعبان جعفری معروف به شعبان بی مخ)ساالهابرآن سلطه داشت ومراسم ورزش باستانی درسالروزتولدشاه وولیعهدبه صورت نمایشی انجام می شد.

خراسان:همان شعبان بی مخی که درسقوط دولت مصدق درکودتای 28مرداد1332نقش داشت .

-         البته نسل امروزاین فردرازیادنمی شناسندولی درسریال معروف «هزاردستان»این چهره خوب به تصویرکشیده شده بودکه برای خودش درتهران بروبیایی داشت وبه اصطلاح کبکبه ودبدبهای به هم زده بود.

خراسان:واین عامل علاوه براینکه نام ورزش باستانی راخدشه دارمی کردبسیاری ازمردم راهم ازاین ورزش سرخورده نموده وشایدیکی ازعوامل افت این ورزش همین مسئله بوده.

-         بله ،مسلماتاثیرمنفی داشته چراکه ورزش باستانی برای ایرانی جماعت ،قداست خاصی داشته وداردوچه بسی افرادی ازورزش کاران صاحب نام وباتقوی درمقابل این حرکات ایستاده که کارآنهابه زندان وجلای وطن کشیدوسال هاآواره ی ولایت غربت گشتندچونان زنده یادحاج مصطفی طوسی وزنده یادحاج طیب رضایی .

خراسان:درمصاحبه قبلی به بازیافتن هویت ورزش باستانی ،پس ازپیروزی انقلاب اسلامی اشاره کردیدوبخصوص قرارگرفتن افرادلایق ومتدین درراس این ورزش ،وسئوال رااینگونه مطرح کنیم که آیاواقعااین ورزش باستانی است ؟

-همانطورکه اشاره کردیدباپیروزی انقلاب شکوهمنداسلامی ایران این ورزش هویت اصلی خودرابازیافت وافرادی لایق ومتدین درراس این ورزش قرارگرفته واضافه بایدبکنم که این ورزش حیاتی دوباره یافت ورزشی که ازهویت تهی گشته بودومی رفت که به دست فراموشی سپرده شودویالااقل بارکودروبروشودورزش باستانی نامش ازعهدباستان رایج نبوده است هیچ گونه سندمعتبری که نمایانگراین ورزش ازعهدباستان باشدوجودنداردوهیچ دست نوشته ویاسنگ نوشته ای که قدمت این ورزش رابه عهدباستان برساندوجودنداردوهمه مورخین ومحققین پیدایش این ورزش رابه بعدازاسلام دانسته اند.

خراسان :البته درپیدایش آن درتاریخ بعدازاسلام نیزاختلاف عقیده هایی وجوددارد.

-         بله ،برخی ازمحققین قرن دوم،گروهی ازآنها،قرن چهارم واکثرصاحب نظران به نقل ازاسنادمعتبرتاریخی ونقل سینه به سینه شکل گیری اصلی این ورزش رادرایران اواخرقرن هفتم ویااوایل قرن هشتم هجری قمری دانسته اند.

خراسان:چرااین ورزش ،دراین دوران ،هسته اولیه خودراتشکیل داد؟واین راهم باورداریدکه اگرازورزش باستانی ،مفاهیم اسلامی ،اشعارعرفانی ومذهبی ،فرستادن صلوات ودعاهارابگیریم عملاچیزی ازاین ورزش باقی نمی ماند.

-         مسلماچنین است ،همانگونه که میدانیدایرانیان اززمانی که به دین مبین اسلام گرویدندبه خاندان نبوت ورسالت عشق می ورزیدندوبرای بازستانی حقوق حقه خاندان امامت ازبذل جان ومال دریغ نمی کردندزمانی که حقوق حقه خاندان رسالت توسط خلفانی اموی وعباسی به یغمارفت وخلفای اموی وعباسی جنایات بسیاری رامرتکب شده وبه آزارواذیت پرداخته وحقوق حقه خاندان رسالت راپایمال کردند،عده ای ازجوانمردان وعیاران برای بازستانی حقوق حقه آنان کمرهمت بسته ومصمم به بازستانی حقوق آنان شدندلازمه ی این کارمبارزه باحکام جوروظلم بودکه برای مقابله باآنان افرادجنگجو،ادوات جنگی وغیره لازمه این کاربودولی باوجودافرادجیره خوارومزدوروجاسوسان بسیاری که دربلادگسترده شده بودندانجام این کارخیلی مشگل می نمود.

خراسان :ودربرهه ای اززمان ،بیشتردرسردابه هاوزیرزمینهای متروک این ورزش انجام می شد.

-         علاوه براین موردی که اشاره کردیدبایداضافه کنم که تصمیم گرفته شدکه ادوات جنگی به شکلی سمبلیک تهیه ودرسردابه هاوزیرزمینهابرای پرورش جسم ودرکنارآن برای پرورش روح وایمان به کارگرفته شودواگرزمانی جاسوسان به آن محل راه پیداکردندوعلت این عمل راپرسیدندعرضه بدارندکه مادرحال ریاضت بوده وتزکیه نفس می کنیم امادرعمل یافتن آمادگی رزمی درمقابل حکام ظلم وجورهدف اصلی آنان بودابزاری که استفاده می کردندومعمولاازچوب ویاسنگ وآهن تهیه می شدعبارت بودندازمیل (گرز)سنگ (سپر)کباده (کمان)وامثال آن .

خراسان: بنیان این ورزش به برخی ازپادشاهان نیزنسبت داده شده است.

-         عده ای ابومسلم خراسانی و یعقوب لیث صفاری وتنی چندرانام برده اندکه به احتمال قوی به خاطرقیام ابومسلم برعلیه بنی امیه این ورزش به اونسبت داده شده است ویعقوب لیث هم به خاطرعیاربودن ومردمی بودنش ولی اکثرمحققین بانی این ورزش راپهلوان محمودخوارزمی قتالی (پوریای ولی )پهلوان عارف وشاعرشهیرقرن هشتم وبرخی پهلوان« فیله همدانی» رابانی این ورزش می دانند.

خراسان :همان پوریای ولی شاعرکه سروده است :

گرمردرهی نظربه ره بایدداشت   خودرانگه ازهزارچه بایدداشت

درخانه دوستان چومحرم گشتی   دست ودل ودیده رانگه بایدداشت

-         بله ،اشعارفراوانی داردمانند:

پوریای ولی گفت که صیدم به کمنداست     ازهمت داودنبی بخت بلنداست

    افتادگی آموزاگرطالب فیضی   هرگزنخورداب زمینی که بلنداست

خراسان :بسیاری ازحاکمان سربداری نیز،باصفت پهلوان شناخته می شوندوویژگی های اخلاقی ومرامی آنهانیزشبیه ورزشکاران باستانی است ،آیااین دوران ،زمان رونق این ورزش نیست؟

-         به گفته آقای عبدالرفیع حقیقت درکتاب «سربداران»ودکتریعقوب آژند، آن زمانی که خوانین مغول جورووظلم رابه حداعلای خودرسانده دراطراف سبزوار،عده ای ازعیاران برآنان شوریده وماموران مالیات بگیرمغول رابه هلاکت رسانده وعلم طغیان دربرابرمغولهابرافراشتندوزورخانه ازسردابه هاوزیرزمینهابالاآورده وورش باستانی راعلنی کردندبه گفته برخی ازمورخین ،حتی عده ای ازآنان ،نقشه های جنگی رادرگودزورخانه هاطراحی کرده وازپهلوانان نظرخواهی می کردند.

خراسان :پس می توان گفت دورانی درتاریخ ایران،نیزبه دست پهلوانان زورخانه ای رقم خورده است؟

-         دقیقاچنین است وپهلوانان این ورزش قریب 52سال به نام حکومت سربداران درقسمتی ازایران تازمان به قدرت رسیدن امیرتیمورحکومت کردند.

خراسان:باحاکمانی چون پهلوان حسن دامغانی وپهلوان حیدرکرابی

-         وعبدالرزاق باشتینی ،پهلوان حسن قصاب،کلواسفندیار ،پهلوان علی مسعودخواجه ظهیرکرابی .

خراسان :البته بایدبپذیریم که این ورزش تاریخ مدونی نداردوشایدروزی باتحقیق بیشتر،مسائل جدیدی نیزبیان شود.

-         بله چنین است ورزش باستانی تاریخ مدونی نداردومورخین کمتربه این مسئله پرداخته اندمضافااینکه تاسال 1320کسی به فکرجمع آوری تاریخ ورزش باستان نیفتاده بودوزمانی که کشورسوئدمی خواهددایره المعارف جهانی ورزش تهیه نمایدوازوزارت فرهنگ ایران می خواهدتاریخ ورزش ایران رابرای درج درآن دایره المعارف به آنان ارائه نمایدمتاسفانه اولیای امورمجبوربودنداظهارنمایندایران تاریخ ورزشی نداردبرای دوستداران ایران واشخاصی که به تارخ پرافتخاروکهنسال آن آشنایی دارنداین اعتراف بسیارتلخ وناگواربودبه طوری که تاریخ گذشته مامملوازدلاوریهاورشادتهای پهلوانان به نامی بدوه وبازی میدانی گوی وچوگان، اسب سواری ،پرتاب نیزه وکشتی که درشاهنامه حکیم طوسی به کرات ازآنان نام برده شده است نشان ازورزش های گوناگون درایران دارددرآن زمان زنده یاددکتر«منوچهرمهران» اولین کسی بودکه پای به میدان گذاشته وتاریخ ورزش ایران رانوشت ومجله ی معروف ورزشی «نیرووراستی» رامنتشرنمود وخدمت شایانی به ورزش مملکت می نمایددرشماره یکم مجله نیرووراستی سال 1322شرح مبسوطی درباره اینکه کشورایران تاریخ ورزشی نداردبه نکته ای که دربالاذکرکردم اشاره می کنددکترمنوچهرمهران ،آقای مهدی نیک فر،زنده یادابوالفضل صدری ،مرحوم پهلوان حبیب الله بلورکسانی هستندکه درموردورزش باستانی به نقل سینه به سینه مطالبی درنشریات ویارادیوعنوان نمودند.

خراسان :حسین پرتوی بیضایی ورزشکاروشاعرنیزکتاب جالبی درموردورزش ایران تدوین کردند.

-         درسال 1337یکی ازپیشکسوتان ورزش باستانی زنده یاداستاد«حسین پرتوی بیضایی» گام استواری دراین راه برداشته وکتاب باارزشی به نام «تاریخ ورزش باستانی ایران»به چاپ رساند که این کتاب جامع ترین ،پرمحتوی ترین ومعتبرترین کتاب درباره ی ورزش باستانی می باشد.

خراسان:ازمنابع تحقیقی زیادی هم استفاده کرده است.

- بله ایشان برای خلق این اثرعلاوه براطلاعات شخصی وخاطرات پهلوانان ومعمرین از54منبع وماخذتاریخی وفرهنگی ویاتذکره هااستفاده نموده است، که چون خودوی ازورزشکاران باستانی بوده به خوبی ازعهده ی این مهم برآمده وکتاب ایشان به عنوان یک مرجع ومنبع مورداستفاده قرارمی گیردولی متاسفانه این کتاب دردسترس همگان نبوده ونادرمی باشد.

خراسان :درکتاب «تاریخ وفرهنگ زورخانه» نیزاشاره ای به باستانی بودن این ورزش نشده است.

-         همانطوری که اشاره کردیدازدیگرکسانی که دراین باره قلم فرسایی کرده اندمی توان ازآقای غلامرضاانصاف پورنویسنده کتاب باارزش«تاریخ وفرهنگ زورخانه»نام بردودرسال 1353کتاب دیگری به نام« بررسی فرهنگی واجتماعی زورخانه های تهران» توسط مرکزمطالعات وهم آهنگی انتشاریافت که آقای دکتر«مهردادبهار»مقدمه جالبی برآن کتاب نگاشته است درسال 1358درشهرستان یزدکتابی به نام «تاریخ ورزش باستانی یزد»توسط آقای محمدعلی کلاهی نوشته ومنتشرگردیددرسال 1364نیزکتابی تحت عنوان«پژوهشی درورزشهای زورخانه» به قلم مهندس محمدمهدی تهرانچی که اصلانیشابوری است وازخانواده ورزش باستانی می باشدمنتشرگردیدکه به این مسئله صحه می گذارند.

خراسان :اگراجازه بدهیدازبحث تاریخ ورزش باستانی درایران خارج شویم وبانگاهی دیگربه این ورزش نگاه کنیم ،آنچه امروزه نام بزرگان این قوم رابرسرزبان هاانداخته واز،نان به نیکی یادمی شودتنهاهنرنمایی آنان درگودزورخانه هاویامیادین ورزشی نمی باشدبلکه صفات پهلوانی آنهاست.

-         این ورزش دراین زمینه استثناست،پهلوان« محمودقتالی» پهلوان نامی خطه خوارزم پشت پهلوانان بنام زیادی رابرزمین رسانیده وسالهاپهلوان پایتخت بوده است چیزی که نام اوراجاودانه تاریخ ساخت به زمین زدن پهلوانان نبوده است بلکه به زمین خوردنش به دست نوچه ای ،ابتدابرای رضای خداوندودرمرحله دوم برآورده شدن آرزوی پیرزنی بوده است که اورا«پوریای ولی »می کندودریچه چشم دلش بازوعارف وشاعر توانامی شودکه رباعی های پرمغزونغزی وعرفانی اوامروزه نقل محفل عرفاست ویاپهلوان «اکبرخراسانی» که پول سفرحج رابه پهلوانی ازکارافتاده ومریض هدیه می کندویاپهلوان«حاج محمدصادق بلورفروش »که به طورناشناس همچون مولایش علی (ع)احتیاج مستمندان رامرتفع می کندتازمانی که درقیدحیات بودکسی ازاین مسئله آگاه نمی شودوپس ازمرگش افشامی گردد. درورزش زورخانه ای آنچه مهم است مردم داری ،گذشت ،جوانمردی ،فتوت ودینداری ورزشکاران است.

خراسان :این رامی پذیریدکه روح ورزش به اصطلاح باستانی ،ازطریق مرشددمیده می شودواشعارعرفانی وحماسی اوبه همراه ضرب ،معنویت خاصی به آن بخشیده ؟واین امردرهیچ ورزشی دیده نمی شود.

-         خوشبختانه چنین است واگردقت کنیدتمام این ورزش ، بادعاوذکرصلوات واشعاری دروصف ائمه اطهارباضرب مرشد همراه است واگراینهارابگیریدواقعاروحی ندارد.

خراسان :وازسویی این راهم بایدپذیرفت که این ورزش ایرانی باقدمت حداقل بیش از700سال نتوانست به خارج ازمرزهاایران راه پیداکندوشایدهم یکی ازعلل آن این باشد.

-         بله چنین است واین ورزش درون مرزی ماند مگردرکشورهایی مثل تاجیکستان، افغانستان ،پاکستان آنهم درمناطق شیعه نشین رونقی یافته است.

خراسان:باتشکرازحضورشمابرای انجام این مصاحبه درگفتگوی قبلی که باهم داشتیم گلایه ای ازشهرداری بجنوردداشتیدکه مثل دیگرشهرها،چرادربجنوردشهرداری بانی گوداین ورزش نبوده وگویابازتاب این مصاحبه منجربه مقدمات فراهم نمودن سالنی برای این ورزش شده است.

- بله ،خوشبختانه بایدبگویم به همت شهرداری بجنورددرمحل آتش نشانی قبلی ،درآینده ای بسیارنزدیک وشایدکمترازیک ماه دیگر،علاقه مندان به این ورزش پهلوانی شاهدافتتاح این گودورزشی خواهندبود.

              « یوگا»ورزش ناشناخته                     

سیدی زاده - مرتضی محمدی متولدسال 1334بجنورد، دارای تحصیلات کارشناسی عمران، می باشدکه حدود30سال قبل برای اولین بارورزش یوگارادربجنوردبه ورزش دوستان معرفی کرد.اودوره های آموزشی خودراتحت نظراستادیوگا«آهاماپاد»هندی واستادتغذیه اش «آرشاویردرآوانسیان»اهل شوروی سابق گذرانده است وازسال60به مدت سه سال مقالاتی درروزنامه خراسان برای معرفی این ورزش نوشت که خوانندگان خاص خودش راداشت.اوهرگزخودرا«استادیوگا»نخواندوبراین اعتقادماندکه«علم یوگاهمچون دریای بی کرانی است که من قطره ای ازدریاهستم».فرصتی پیش آمدتادردفترویژه نامه خراسان شمالی درخدمت این پیشکسوت ورزش یوگاباشیم ،مصاحبه ای انجام شدکه می خوانید:

خراسان :معنی لغوی «یوگا»چیست؟

- کلمه یوگااز«یوگ»،یا«یوج»ازیک واژه سانسکریتی (ریشه زبان هندواروپایی) گرفته شده وبه معنی «ملحق شدن»به یک« روح برتر»است .

خراسان :چه کسی اولین باردرجهان بانی این ورزش بوده؟

- یوگا،قدمتی بیش ازده هزارسال داردولی بسیاری ازمحققین «بودا»رابه عنوان بانی این ورزش معرفی می کنند.

خراسان :روح فلسفه حاکم بریوگاچیست؟

 - فلسفه یوگا،تکیه برایجاداتحادوهماهنگی بین نیروهای درونی انسان داردوراه برقراری «صلح باطبیعت» رامی آموزدوهدف آن رساندن انسان به شناخت از«خود»و«حقیقت مطلق» است ومقصودنهایی یوگا،آن است که هرانسان به عنوان ذره ای ازپرتوالهی درابدیت مسیرتکاملی روح خود،به« قدرت الهی» بپیونددوازتجربه »یگانگی باآفریدگار»برخوردارگرددوفردحقیقت جوبه این باوربرسدکه حقیقت مطلق «خداوند»می باشد.

خراسان :دربسیاری ازمکاتب فلسفی هند«گریزازجامعه»مطرح است آیادر«یوگا»نیزچنین مسئله ای مطرح می باشد؟

درفلسفه یوگا،گوشه گیری وانزواطلبی وجودنداردبلکه انسان رابه راه های استفاده ازنیروهای نهفته جسمی رهنمون می سازد.

خراسان :جسم وروح دراین ورزش چه جایگاهی دارند؟

«جسم» وسیله ای است که اگرسالم نگاه داریم می توان ازآن برای پرورش «روح» استفاده کرد. یکی ازاهداف این ورزش آرامش بخشیدن به سلسله اعصاب است که کلیدسلامتی هرشخص درآن قرارداردوانسان سالم، انسانی تلقی می شودکه درکنارمردم باشدودرخدمت بشریت که درمقابل بدی هاوزشتی ها«تقوای ستیز»داشته باشدنه«تقوای گریز».

خراسان :دراوایل معرفی یوگاتوسط شما،به خاطراینکه ازورزش یوگابه دید«گسترش مذهب»نگاه می شدمخالفت هایی صورت می گرفت باتوجه به معرفی «بودا»به عنوان بانی یوگا، آیااین ورزش درهندبه عنوان «مذهب»تلقی شده است؟

-             یوگامذهب نیست بلکه وسلیه ای است که «ظرفیت روانی» افرادرابالامی بردوآنهارابه«خدا»نزدیک می کند وهدف اصلی دراین ورزش تقویت روح لطیف وعاری اززشتی هاوتقویت «سجایای اخلاقی» است 80% ازحرکات یوگا،الهام گرفته ازطبیعت است مانندحرکت«لاک پشت»،«طاووس»،«خروس»و...ازیک ورزشکارمی خواهیم.حرکات فیزیکی شبیه آن حیوان راانجام دهدوحتی دربرخی مواردامکان پذیرهم نیست( زیراوقتی مورچه ،جسمی راکه 150برابروزن اوست حمل می کندوانسان حداکثرسه برابروزن خود،یادرصورتی که یک دونده درنهایت سرعت ،می تواند30الی 40کیلومتردرساعت بدودِ،یوزپلنگ 120کیلومتردرساعت سرعت دارد)هدف ازورزش یوگا، تقویت سجایای خوب اخلاقی است . 

خراسان :آیاتعالیم ورزش یوگاتوسط بوداویاطرفداران آن درکتابی تدوین شده است؟

-« پاتانجالی» فیلسوف وعالم معروف هندی در200سال قبل ازمیلاد اولین کسی بودکه تعالیم ورزش«یوگا»رابه صورت یک چکیده علمی وقابل استفاده درکتابی به نام «یوگاسوترا» تدوین کرده است.

خراسان :ازاین ورزش به عنوان ورزشی که می تواند«پیری رابه تاخیربیندازد»نام برده شده ،حقیقت دارد؟

- «تغذیه درست» و«ورزش یوگا»درکنارهم چنین ارمغانی برای بشریت خواهندداشت یک استادتغذیه درکنارمربی یوگامی توانددراین راه ،راهنمای خوبی برای یک «یوگی»باشند.افرادهنگام پیری دچارچین وچروک های پوستی وضعف درماهیچه هاومفاصل خودمی شوندکه حرکات بدنی یوگا،دردرمان بسیاری ازاین عوارض موثراست .

خراسان :آیایک یوگی ،نیازمندبه برنامه تغذیه خاصی داردباتوجه به اینکه شمانزداستاد «آرشاویردرآوانسیان»راجع به تغذیه درورزش یوگاهم کلاس هایی راگذرانده اید.

- من علاوه برشاگردی ایشان درزندگیم ازرهنمودهای مرحوم مادرم که  باگیاه درمانی آَشنایی کامل  داشتنداستفاده کردم وبزرگترین درسی که ازهردوی ایشان آموختم این بودکه «طبیعت بهترین داروهارادراختیاربشریت قرارداده است» وبااین دیدورزش درکنارتغذیه مفید،می تواندسن پیری رابه تاخیربیندازد.

خراسان :آیابرای انجام ورزش یوگا،محدودیت سنی خاصی وجوددارد؟

- خیر،ولی ورزش یوگا،برای هررده سنی ،نرمش های خاص خودش رادارد.

خراسان :درطول شبانه روز، برای تمرینات یوگا،چه ساعتی راتوصیه می کنید؟وچه مدت زمانی راکافی می دانید؟

*- برای اجرای حرکات یوگا،اوایل شب ،زمان مناسبی است  زیرابدن نرمش خودرادرطول روزانجام داده است وازسویی لحظات پایانی روزبه لحظاتی شیرین تبدیل می شودوخواب آرام رابه ورزشکارهدیه می کند.روزدرمیان ،حدود5/1ساعت، زمانی کافی برای این ورزش است .

خراسان :آیااین ورزش برای کسانی که بیماری های مانند«فشارخون»،«دیسک کمر»و...دارندخطرناک نیست ؟

- نه تنهاخطرناک نیست بلکه بسیاری ازاین بیماریها رامی شودازطریق این ورزش برطرف کردفقط نوع نرمش«یوگی»راتغییرمی دهیم مثلااز کسی که مبتلابه فشارخون است حرکت «طاووس نر»رانمی خواهیم که انجام دهدوبرای کسانی که مشکلات گوارشی دارند،دچاردیسک کمرهستندویابیماری «قند»دارندنرمش های خاص آنهاارائه می شودکه نه تنهامضرنیست بلکه دررفع آن بیماری مفیدمی باشدالبته باتمرین های مناسب ،وبرنامه تغذیه ای که اوبایدرعایت کندکه باتکیه بر«عقل» وتوکل بر«خداوند»این ورزش، سلامت رابه فردبازمی گرداند.

خراسان :امروزهافصل سرماخوردگی است آیامی شودبانرمش های یوگا،به علاج آن پرداخت ؟

*- برخی ازحرکات یوگاازیک سو،باایجاد«تعادل»در«انرژی های حیاتی»و«هدایت»آنهابه نقاطی خاص ازبدن ،می تواند توان جسمی فردرادرمقابله باویروس سرماخوردگی افزایش دادواین امربه «کاهش »دوره ی ابتلابه بیماری منجرمی شودوازسوی دیگر،این حرکات بااثربرچگونگی توزیع جریان خون وهدایت آن به بخش های مختلف بدن ،علائم بیماری راتسکین خواهدداد.

خراسان :یکی ازحرکات زیبای یوگا،راکه خودتان دوست داریدنام ببرید.

- حرکت «سلام برخورشید»که شایدبتوانم بگویم «چکیده»ورزش یوگاست که نرمشی کامل برای افرادی است که فرصت کمی برای نرمش کردن دارند.

خراسان :آیااین ورزش درکشورصاحب فدراسیون ویاهیئتی درسطح شهرستان ها می باشد؟وآیافصلنامه یوگاهنوزهم منتشرمی شود؟

- درتهران «انجمن یوگا»وجودداردکه درصددهستندتادرشهرستانهانیزهیئت هایی راتشکیل دهندوفصلنامه«یوگا»منتشرمی شودکه اولین نشریه رسمی یوگادرایران می باشد.

خراسان :چرااین ورزش درایران،«توسعه خوبی» ویاشایدبتوان گفت« توسعه چندانی» نیافت؟وچرااین ورزش «مسابقه»ای نیست؟

- یکی ازعلل عدم رشدوتوسعه،«عدم شناخت»برخی ازمسئولین تصمیم گیرنده درورزش کشوربوده ودیگراینکه این ورزش حرکاتش در«سکون» انجام می شودوازآنجایی که جوانان، شیفته تحرک هستندکمتراستقبال می کننداگرچه ورزشی بسیارزیباومفیدبرای تقویت عضلات بدن می باشدواماعلت برگزارنشدن این ورزش به شکل مسابقه ای ،این است که اصولا«رقابت»ضربان قلب راازحدعادی خارج می کندولی اگرملاک ارزشیابی درمسابقه «زیبایی حرکات»مطرح باشدموضوع فرق می کند.

خراسان :کتابهایی درموردیوگامنتشرشده است ،آیامی توان ازروی کتاب این ورزش راآموخت وتمرین کرد؟

- باتوجه به اینکه بسیاری ازکتاب هایی که دراین زمینه چاپ شده است حالت به اصطلاح «چسب وقیچی»داردومطالبی راازکتاب های گوناگون جمع آوری کرده ودرکنارهم چیده اندوبرخی حرکات یوگاراکه دریک ساعت تمرین می کنیم دردوسه خط شرح داده اندتوصیه می شودکتاب ،راهنمای ورزش نباشدچراکه ممکن است باانجام بدون نظم برخی ازحرکات که می بایست به ترتیب ازآسان به سخت انجام شودفشاری بربرخی ازاندام واردآیدکه آسیب آنهاگاهی ، ممکن است خطرناک باشد.

خراسان :حرکات ورزش یوگاچه تعداداست ؟

*- یوگا،دریایی است ازحرکات که شایدچیزی حدود4000حرکت درآن وجودداردوبرای همین هم هیچ مربی یوگا،خودرا«استاد»این ورزش معرفی نمی کندزیراکه قطره ای ازدریایی عظیم وباشکوه این ورزش هستیم.

خراسان :شمادربرخی ازشهرهای ایران وحتی درخارج ازکشورمانندچین(کناردیوارچین) وسوریه و... هم نمایش حرکات یوگاراداشتیدوبرخی مواقع این ورزش رابا«هیپنوتیزم» تلفیق می کردیدآیالازمه یوگا،آشنایی باهیپنوتیزم است ؟ 

- خیر،چنین نیست اگرچه یوگا،تلقین های قوی داردوخودنوعی هیپنوتیزم است.

خراسان :به عنوان آخرین سئوال ،چه راهکارهایی برای گسترش این ورزش ،توصیه می کنید؟

 - همکاری« رسانه» ها،توجه بیشترسازمان های «تربیت بدنی» دراستان هاومساعدت «آموزش وپرورش» که زمینه ای فراهم کنندتااین ورزش توسط مربیان درآموزشگاههامعرفی شودوبتوان به رونق این ورزش مفرح وسالم باحرکات زیبایی که درخودداردکمک کرد.

بجنوردنامه

(هرگونه برداشت ازمطالب این وبلاگ بخصوص توسط دانشجویان عزیزجهت معرفی بجنورد حتی بدون ذکرنام وبلاگ آزاداست وبرای کسانی که درمعرفی بجنوردبه هرشکلی اقدام می کنندآرزوی موفقیت دارم)

هویت شهری بجنورد

تااواخر حکومت رضاخان شکل وشمایل شهربجنورددست نخورده  باقی مانده بود،. با شروع دوره پهلوی دوم تحولات گسترده ای دراکثرشهرهای ایران  به وجود آمد و ساختارهای موجود حاکم بر جامعه تحت تاثیر این دگرگونی ها، قرار گرفت. پیدایش و گسترش نهادهای جدید شهری و تشکیلات اداری، نیازمند ایجاد ساختمان هایی در سطح شهربود. ورود اتومبیل تاحدودی باعث تغییرات اندکی در شهر شدویکی ازازن تغییرات تخریب برخی ازمحله های قدیمی وبرخی ساختمانهای فرسوده شدونیازبه خیابانهای جدیدمهندسین رابرآن واداشت تاطرح ونقشه شهری جدیدراترسیم کنندبرخی شهرهابه صورت شعاعی وبرخی به صورت شطرنجی بایدراههای ارتباطی راپیدامی کردنداین امرباعث نشدکه بافت قدیمی شهریکباره ازبین بروداگرچه ازآسیب هایی درامان نبودندولی باحفظ کالبداصلی شهرتغییراتی صورت گرفت.
که این اتفاق را باید از مهم ترین فعالیت های شهرسازی دوره پهلوی دانست که با احداث خیابان های جدید تعریض و گسترش خیابان های فرعی و اصلی  توانستندشهرهارابصورت شبه مدرن درآورند ساختمان های این مقطع زمانی درشهرهای بزرگ روزبه روزسربرآسمان کشیده شدندوخواستندعظمت وشکوه ایران رادرقالب این بناهاجلوه گرسازندودرشهرهایی چون بجنوردساختمانهایی که دراختایرادارات قرارگرفت ویابانکهایی که ساخته شدندسعی برادامه این سیاست داشتندوگاه درشهرهای بزرگ مشابه دوران هخامنشی ،ساختمانهایی باستونهاوسرستونهای عظیم سربرافراشتندواین ساختمان سازی های نوین به عنوان «طرح ملی»سعی کردجای خودرابازکند

بدین ترتیب با اهمیت دادن به نماهای شهر در این دوره، بدنه های طراحی شده و زیبایی شکل گرفتند که تا به امروز در مراکزاستانها و برخی شهرهای بزرگ کشور بخش هایی از آنها باقی مانده است که دربجنوردسردراملاک یادگارآن دوران بودولی باهمه این برنامه ریزی هاشهرهمچنان حالت قدیمی خودراحفظ کرده وکمتربه سوی شهری مدرن وپیشرفته رفت اگرچه کالبدشهرهمچنان باحفظ هویت باقی ماندوعلت اصلی آن شایدخصیصه ای ازخصایص مردم بومی این منطقه بودکه چون اکثرقریب به اتفاق آن دامداروکشاورزبودندواگردرشهرساکن بودندبسیاری ازآنهادراین پیشه فعالیت داشتند«سازگاربودن»،«حفظ نظام سنتی کهن و«قانع بودن»باعث نشدکه هویت خودراازدست بدهند.

 بافت قدیمی شهراگرکم کم ازبین می رودوساختمان سازی هابه سوی مرتفع شدن اوج گرفته یکی ازعلل آن قیمت بالای زمین در بافت مرکزی شهر به دلیل حضور بازار و تمرکز فعالیت های اقتصادی در این بخش است که درآینده ای نه چندان دوراین بافت توسط سودجویان وواسطه هاودلالان روبه نابودی خواهدرفت. شعار جذب توریسم و استفاده از این صنعت، زمانی عملی می شود که بافت های تاریخی و بدنه های قدیمی منتهی به این بافت ها را حفظ کنیم.
بافت تاریخی به ظاهر در تملک افراد است ولی یک بافت مجموعه ای فرهنگی است و شامل همه ارزش های موجود جامعه می شود که از آن میان معماری تجسم یافته است تا این فرهنگ را به نمایش در آورد و بنابراین نابودی این بافت ها مصادف با اضمحلال فرهنگ جامعه است.
بدنه های شکل گرفته در خیابان های مرکزی شهرهای بزرگ حاصل تجربه هایی است که سینه به سینه از معماری گذشته این سرزمین به ما رسیده است و بر ماست که این ارزش ها را حمایت و حفظ کنیم. درسالهای اخیرشاهدازبین رفتن بنایی چون «عمارت خسروخان»،«باغ علی آباد» بودیم واگرتلاش برخی ازدلسوزان نبودامروزه شاهدنابودی بیمارستان مفخم وآیینه خانه نیزبودیم وازبین رفتن آنهایعنی ازبین رفتن هویت معماری این منطقه ،یعنی ازبین رفتن هویت فرهنگی . 

 در مورد نماهای جدید شهری نیز باید چاره اندیشی شود و به منظور جلوگیری از شکل گیری بناهای ناهنجار، طرحی به مرحله اجرا در آید که سازندگان و مالکان بدنه های شهری مکلف به ساخت بدنه هایی موزون و زیبا با بهره گیری از اصول معماری اصیل شوند. بدین ترتیب معماری شهری متناسبی، براساس ویژگی های معماری ایرانی، شکل می گیرد و هویت ملی معماری ما دوباره در عرصه زندگی عمومی و بین المللی به نمایش گذاشته شود.

بتوان گفت هویت لایه های مختلفی از تاریخ زندگی اجتماعی انسان است ، پس هویت دارای بعد زمان است ، علاوه بر بعد زمانی هویت دارای بعد مکانی هم هست و تعلق انسان به یک سرزمین را تعریف و محقق می کند . از جنبه دیگر هویت ماهیتی قومی هم دارد و با نژاد و رگ و ریشه انسانی هم سرو کار دارد. بنابراین تداوم زندگی جوامع انسانی در مقاطع مختلف تاریخی در یک مکان ، همان هویت انسانی است .

تا دوران قبل از مدرن تداوم فعالیتهای انسان در این سرزمین و عمدتا در محدوده شهرها دارای توالی منطقی است ، لیکن از شروع عصر مدرنیزم این تداوم با اغتشاش و آشفتگی همراه 1340 به بعد (پس از ملی شدن صنعت نفت و اصلاحات ارضی) دچار چنین اغتشاشی شد و به نحوی که پیوند با گذشته را نمی توان در آن سراغ کرد. این اغتشاش در فرم و محتوا ، در محیط و در جامعه شهری بروز کرد و ماهیت جدیدی را سبب شد که تهران ومراکزبسیاری ازاستان هامظهر آن است .

«باغ خانه ها»ی رجال در بخشهای مختلف شهر با معماری برونگرا و با نظمی هندسی جایگزین شهر درونگرا و ارگانیک قدیم می گردند. خیابانهای شهر سنگفرش و چراغانی می شدند ، نهرها آشکار در جویها روان می شود و«پای توپ»محله معروفی می شودکه باشلیک توپ درماه رمضان جای خودرابازمی کندویادآوردژهای قدیمی وباروی شهرمی شود. چراغ برق ،ماشین دودی ، گرامافون ، دوربین عکاسی ، سینماتوگراف و مدارس متعدد ، ارتش ملبس به اونیفورم و موزیکچی های رسمی بالباسهای جدیدنشان ازدوران تجددداردولی درشهرهایی چون بجنوردشکل کاریکاتوری آن جابازمی کندهمه چیزمشابه شهرهای بزرگ است .خانه خان شبیه خانه پادشاه است وخیابان های شهرشبیه ،خیابان های شهرهای بزرک نه مثل ومانندآنها.شهردارای سینمامی شوددارای مراکزفرهنگی جدیدمی گرددولی هنوزخندق به دورشهرباقی است هنوزمناطقی ازشهربه نام«ساربان محله»،«دروازه قبله»،«دروازه گرگان»و...هویت خودراحفظ کرده ند

اقوام گوناگون دربجنوردبرای حفظ هویت شهری تلاش کردندبه علت آنکه شمال خراسان و بخصوص بجنورد دروازه ايران بطرف آسيای مرکزی و سرزمينهای ماورالنهر و ترکستان بوده از مهاجمان شرقی هر گروهی که به ايران حمله می کردند و يا وارد ايران می شدند , بخشی از جمعيت خود را در اين سرزمين ساکن می نمودند و نيز کوچهای اجباری مانند اکراد , بجنوردراديگ مذاب اقوام گوناگون نموده است .
کردها :
آنها از دوره صفويه به اين منطقه کوچانيده و در سراسر خراسان شمالی پراکنده شده اند . هر چند تعداد کمی از آنها قبل از صفويه در خراسان زندگی می کردند ولی اکثريت قريب به اتفاق آنها در زمان شاه اسمعيل و شاه عباس صفوی برای حفظ سرحدات شمالی خراسان برای جلوگيری از تاخت و تاز ازبکان و ترکمانان به اين ناحيه منتقل شدند .
بلوچها: از دهه 1320 به منطقه کال ايمانی بجنورد وارد که بخشی از آنها در حال حاضر نيمه کوچ نشين هستند که زندگی همراه با تخريب شديد طبيعت را بهمراه دارند.
ترکمنها:بصورت پراکنده در شمال بجنورد زيست می کنند از همان ابتدا آنها دامدار بوده اند و در سالهای اخير است که کم کم به کشاورزی روی آورده اند.
ترکها:گروههای ترک با توجه به ريشه تاريخی آنان به دوره های مختلف غزنويان , سلجوقيان , خوارزمشاهيان , ايلخانيان و تيموريان وابسته اند بنابر اين ريشه عده ای از ترکان چون ترکان گرايلی , جانی قربانی و غيره مربوط به قبل از دوران صفويه می باشد . در زمان صفويه و پس از آن نيز گروههای مختلف ترک , البته در ابعاد محدود تر به خراسان کوچانده شده اند .وآمدن این افراددرطول 400سا ل که ساکنین این شهرشدندوباتوجه به اینکه تغییرات درنظام ایلی وطایفه ای درطول تاریخ بسیار به کندی صورت می گیرداین رونددرهویت شهری وحفظ آن موثربود.

نگاهی اگربه سفرنامه هابیندازیم شاهداثبات این نظریه هستیم:

«كلنل مگ گريكور»ازصاحب منصبان مقيم هندوستان بوده است كه درآوريل 1875ميلادي يك مسافرت 1600كيلومتري راازبوشهربه مقصدشهرهاي شيراز،طبس ،بيرجند،خواف ،غوريان آغازمي كندوازآنجاتاهشت كيلومتري هرات پيش ميرودونقشه صحيح بين خليج فارس وهرات راروي كاغذمي آورد0چارلزمك گريگورازحوالي هرات به سرخس رفته وپس ازعبورازرودتجن تا20كيلومتربه طرف مروپيش ميرودوبعدبه مشهدمراجعه كرده سپس كلات ،درگز،قوچان وبجنوردراسياحت مي نمايدوازآنجابه شاهرودواسترآبادوگرگان وآشوراده وبعدبه تهران مي رودپس ازمدتي ازراه تبريزوروسيه به لندن مراجعت مي كن.0

ازآنجايي كه موضوع خاص وموردتوجه اومسائل نظامي بوده ودرصفحات متعددسفرنامه نامه اش مي توان شاهدجملاتي اين گونه بود:«دركناررودخانه راه براي عمليات نظامي ،قابل استفاده نيست ،چون بين صخره هامحصورشده است »ويا«دراين مسيرآب وسوخت وعلوفه فراوان است ،اين كتل تنهامحلي است كه عبورازآن مشكل است ولي قبلاتوپخانه ازآن گذشته است »وجايي ديگرمي نويسد:«دراين محل يك برج ديده باني ويك قلعه نظامي برايي محافظت تنگه ساخته شده وهروقت لازم مي شودمي توان تنگه رابست »ويا«درتمام دشت برجهايي به عنوان پناهگاه چون نقاطي سياه رنگ دريكنقشه به چشم مي خورد،وجوداين برجهانشانه اي ازغارت وويراني هاست .»

مك گريگورازطرف روستاي گرمخان باگذشتن ازچناران واردشده وباعبورازاركان ،شقان ،چهارده سنخواست ،جاجرم،گرمه ،ايور،درق ونردين اين منطقه راترك مي كند.

مك گريگوردراولين روزديدارش ازبجنوردچنان شيفته زيبايي آن مي شودكه به سبك نويسندگان رومانتيك آرزوي خودرامطرح ميكند:

«دره بجنورداگرزيباترين دره اي نباشدكه درايران ديده ام يكي اززيباترين آنهاست دشتي كوچك وقشنگ كه روستاهاي سرسبزي آن رازينت كرده است ،مزارع سبزوخرم آن راپوشانده،باغهاودرختان اينجاوآنجامنظره اي بديع به آن داده وكوههابه ابعادواشكارگوناگون آن رااحاطه كرده اندفقط كمبودآب سبب شده است كه اين دره درحدكمال مطلوب نباشد0درواقع بجنوردازآن نوع اماكني است كه آرزودارم ملك شخصيم مي بودوسمت آن درحدي است كه بتوان كاملابرآن نظارت كردازبالاي هريك ازارتفاعات اطراف مي توان به راحتي اين منطقه رازيرنظرگرفت منظره زيباي دشت مرادرروياهاي گوناگون فرومي برداي كاش ميتوانستم تصوري راكه درذهن خودساخته ام ترسيم كنم.آنجا،محلي كه فرورفتگي دشت به حداكثرمي رسددرياچه اي كوچك وقشنگ مي ساختم باجزايري درآن ومعابدي دراين جزاير،اين جاوآن جادرسطح دشت بايك بي نظمي عمدي ،درختان زيادي به صورت دوتايي وسه تايي وگاه به صورت انبوه ومتراكم مي كاشتم ،آنگاه برروي ارتفاعات كه هم اكنون اندكي لخت مي نماينددركنارچشمه سارهايشان بيشه اي كوچك وسرسبزايجادمي كردم ودامنه هاراباقبورومساجدي ازسنگ سفيدزينت مي دادم ولي روياچه دردي رادوامي كند؟اي كاش مهارت يك نقاش راداشتم تاآنچه دررويامي بينم براي خواننده ترسيم مي كردم »(3)

اودرآستانه ورودش به شهرشكل وسيماي بجنوردراكه شامل ارگ حكومتي ،خيابانها،دروازه وبرج وباروي آن است اينگونه به تصويرمي كشد:

«درضلع شمالي تپه اي است كه شهردراطراف آن ساخته شده وبرفرازآن اقامتگاه ايلخاني كه طبق معمول ،ارگ شهرناميده مي شودبناشده است ازچهارطرف ديوارهاي نسبتاخوب ،شهررامحصوركرده كه درمقايسه بابخش مسكوني ،زمينهاي وسيعي رااحاطه كرده است به گونه اي كه درضلع جنوبي وغربي ،فضاهاي بازووسيعي تقريبابه طوركامل غيرمسكوني باقي مانده است .اين فضاها،باديوارهاي داخلي ازبخش مسكوني جداشده انددرسمت غرب ديوارسومي ديده مي شودكه بي هيچ علتي ازباغ «خان »به سوي جنوب كشيده شده وبين ديوارخارجي وديوارداخلي فوق الذكرواقع است شهرچهاردروازه دارد،دروازه قبله درشمال ،قوچان درشرق ،مشهددرجنوب وگرگان درغرب »واگرامروزازهمین مناطق بگذریم وهمین مناظررابخواهیم ببینیم بااندک تغییرات می توانیم مشاهده کنیم واین یعنی حفظ هویت شهری .

درسفرنامه ای دیگرکه  متعلق به چارلزادواردييت مي باشدوبازديدي ازدواستان ،خراسان وسيستان وبلوچستان داشته و ره آوردسفرش «سفرنامه خراسان وسيستان »است ،نکاتی وجودداردکه همین اعتقادراتقویت می بخشد.

مسيراودراين منطقه گرمخان ،قلعه عزيز،بجنورد،باباامان،قلعه جق ،قتليش ،غلامان ،راز،يان چشمه ،خركي ،پيش قلعه ،سملقان ،شاه آباد،دركش ،چمن بيد،رباط قره بيل بوده است .سپس به طرف گرگان ميرودپس ازديدارازعشق آبادشوروي به قوچان برگشته وازطريق چناران ،مشهد،نيشابور،اسفرايندر1879دوباره به بجنوردمي آيدوبه جاجرم واردمي شود.

كلنل ييت پس ازوروبه بجنوردبهسراغ سهام الدوله مي رودوازآنجايي كه هدف اصلي اودراين سفرآگاهي يافتن كامل ازحمله احتمالي روسهابه ايران وافغانستان بوده وقصدسفردرسرتاسرمرزهاي شمالي خراسان وشرق ايران باروسيه رادارداطلاعاتي دقيق ازسرداركه وي را«آزادفكرومتجدد» مي دانددرموردتركمنهاكسب مي كندكه برايش ناشناخته بودندوديدارازآن منطقه را«بسيارنگران كننده»مي داندكه پس ازكسب اطلاعات ،چون مسلمامحرمانه هم بوده وچيزي درسفرنامه اش نياورده مي گويد:«راجع به خيلي مسائل توانستم صحبت كنم وچيزهاي جديدوجالبي رانيزشاهدبودم ،»(10)

يكي ازجالب ترين نكاتي كه درسفرنامه «ييت »قابل توجه است اينكه وي هراثرتاريخي راكه ديده ،ولوبايك خط توضيح ،ثبت كرده درموردمزار«سلطان سيدعباس (معصوم زاده )مي نويسد:«برروي تپه اي درجنوب شهر،مقبره اي بودكه برآن نوشته اي به عربي وجودداشت (مزارسلطان سيدعباس )وتاريخ آن 319ميلادي رانشان ميداد»درباره «كهنه كند»آورده است :«درشمال غربي اين شهر،خرابه هاي يك شهرقديمي ديگربه چشم مي خوردكه به آن «بيزهان»مي گفتند»(12)وي درديدارش ازتفريحگاه بش قارداش مي نويسد:«سهام الدوله مشغول ساختن مقبره اي دركناراستخربوداين بناوقتي تمام شودازشكوه خاصي برخوردارمي باشدگنبدآن دوجداره وپوشش آن قراربودازسفالهاي آبي رنگ باشددرزيراين گنبدخودقبركه باسنگ مرمرقهوه اي پوشيده مي شدقرارمي گرفت ودرطرفين آن نيزاتاقهايي براي زندگي درويشان وهمچنين مسافران قرارداشت كل اين بناراسايه هاي درختان بلندچناردربرمي گیرد.واگرکسی این سفرنامه رابه شکل امروزی درنشریه ای منتشرکندکمترکسی متوجه می شودکه این مطالب راجع به 100سال پیش نوشته شده است چون تمام مناظری راکه اودیده است می تواندباتغییرات بسیاراندک مشاهده کند.جالب ترازاین دوسفرنامه ،سفرنامه های ناصرالدین شاه وعلینقی حکیم الممالک است که حفظ هویت شهری رابااندک تغییرات دیدبه طورمثا ل  درسال 1286علينقي حكيم الممالك موقعيت كلي شهربجنوردراچنين شرح مي دهد:«جلگه بجنورد،جلگه اي است مدورمستطيل .اطراف آن تمام كوه ودردامنه ووسط جلگه قراءومزارع متعددواقع است.به نحوي كه اين جلگه شباهتي تام به جلگه كلاردشت مازندران دارد.فقط درآن جلگه ،كوههاي اطراف تمام جنگل است ودراين جلگه درخلف جبال مغربي كه مانندجبال مازندران پردرخت است ،جنگلي نيست وكمترازاشجارجنگل مزبوردرجلگه نمايان است .بجنوردكه درتواريخ به بزنجردمضبوط است ،درسمت شمال كوه البرزودرفاصله دوسلسله اين كوه واقع است .شعبه شمالي كه به نخجيركوه موسوم است وشعبه جنوبي آن نيزبه دوشعبه منشعب گشته ،يك شعبه به آلاداغ وشعبه ديگربه سعلوك معروف است .آلاداغ كوهي است مرتفع ،سبزوخوش آب وهواست.

.حكيم الممالك دركتاب «روزنامه خراسان»چنين تصويري ازبجنوردبدست مي دهد:

«بلده بجنوردشهري كوچك باقلعه وحصارمحكم ،مشتمل برچهارهزارخانواروبازاروحمام ومسجدوخياباني است مسطح وعريض كه ابتداي آن ازدروازه ارگ تاانتهاي شهراست وارگ آن ،حصاري است كوچك بابرج وباره كه زمين آن ازسطح شهرمرتفع ترواكنون موقف سهام الدوله وكسان ايشان است .»

«اين شهركه تقريبامربع است دوازده برج درضلع شرقي داردودوازده برج درضلع جنوبي ،بادوبرج طرفين دروازه قبلي وبروج طرف شمالي ،برجهاي ارگ است كه ذكرآن بيايد.ضلع غربي برج نداردو«يارمحمدخان سهام الدوله»دراين اواخرپنجاه وشش ذرع برتمام طول اين ضلع افزوده وابنيه وعمارات ساخته شده است .تمام دورشهرپنج هزاروهفتصدودوازده ذرع مي باشدوخندقي نيزدورباروي شهرحفركرده اند

«دروازه ها»

ازابتداي بناي شهرقديم بجنورد،اين شهرداراي چهاردروازه درچهارجهت بوده كه دروازه مشهددرشمال،دروازه قبله درجنوب ،دروازه قوچان درشرق ودروازه گرگان درغرب شهرقرارداشته است .وجالب ترازهمه آنهاحفظ «ساربان محله »باهمان شکل وشمایلی است که وصف شده است:

«ارگ حكومتي »

درنزديكي دروازه شمالي شهربجنورد،ارگ مستحكمي درآغازقرن دوازدهم هجري قمري (دوره صفويه)به وسيله اميران ايل شادلوبناگرديده بود.

ارگ روي تپه اي بناشده است كه حدوديكصدوپنجاه ياردمربع وسعت دارد.فاصله آن بادروازه شمالي يكصديارداست وزميني باشيب ملايم به سمت جنوب ،پايين مي رود.

تاسال 1300هجري قمري قسمتهايي ازاين ارگ همچنان پابرجامانده وصنيع الدوله درباره آن مي نويسد:

«قلعه ارگ بجنوردكه حالابقيه اي ازآن باقي است ،ازآثاربرج وباره معلوم مي شودكه شكلامربع مستطيل بوده ودرطرف طول ،شش برج ودرطرف عرض ،چهاربرج داشته ،سواي دوبرج طرفين دودروازه كه يكي روبه جنوب وديگري روبه شمال است ،دروازه شمالي وهمان دروازه قوچـان است كه ذكرشد.طول ارگ ازمغرب

 به مشرق وعرض ازجنوب به شمال ومسافت هربرج بابرج ديگرپنجاه قدم ومحيط هربرجي سي وسه قدم است وعمارت حكومتي كه مسكن آباءواجداديارمحمدخان سهام الدوله بوده ،اغلب درارگ وبعضي ازآن رفيع وعالي وازآثارباقيه استحكام وجلوه پيش ازاين آن ابنيه به نظرمي آيد».

درسال 1303هجري قمري اين بناي دويست ساله روبه ويراني مي نهد:

     «بجنوردمكان وسيع محكمي است .چندمسجدوارگي داردكه خراب ودرمركزقصبه روي تپه واقع شده است.

«محله ها»

درسال 1300هجري قمري بجنوردداراي يازده محله به اسامي :محله شهرتازه ،محله دروازه قوچان،ساربان محله ،سرمحله ،محله شيخ محمدتقي ،محله حاجي ملانقي ،محله حاجي ابراهيم ،محله مسجدحاج محمدخان،محله سلطان ،دروازه گرگان ومحله وسط بوده است .

بازاروخيابانهاي بجنورد»

درسال 1284هجري قمري ،بجنورد«1500خانه گلي ،بابامهاي مسطح وظاهري مخروبه داشته است.دراينجاچهارخيابان اصلي ديده مي شود.يكي ازدروازه قبله شروع شده،ضلع غربي ارگ رادورمي زندوسپس به دروازه مشهدختم مي شود.ديگري ازدروازه قوچان آغازوبه صورتي نامنظم درشهرامتدادمي يابدودرغرب به دروازه گرگان مي پيوندد».

16سال بعدصنيع الدوله بازاروسيماي شهرراچنين توصيف مي كند:«بازارشهرعبارتست ازيك خيابان وسيع طولاني كه تقريبادروسط شهروازشمال به جنوب امتداديافته است

.جمعيت آن كمترازدههزارنفروداراي پانصدوشصت باب دكان وشش مسجدوهفت حمام ويازده محله وچهاردروازه است »(1)امادرنظركلنل ييت انگليسي :«بجنوردچيزي نبودجزدهكده بزرگ وبي دروپيكركه بازارطويلي ازميان آن مي گذشت .دراين شهرتجارت رونقي نداشت وچندمغازه هم كه موجودبودفقط مي توانست جوابگوي نيازهاي محلي باشد.كيفهاي كوچك ابريشمي شايدتنهاچيزي بودكه به وفوردراين ناحيه يافت مي گرديد.»(2)

چهارشنبه بازار،بازارچه كفاشهاوبازارچه مسگرها،ازجمله مكانهاي دادوستدبجنوردبوده اندکه هنوزهرسه آنهاباحفظ مکان وهویت خودبه عنوان مرکزتجارت شناخته می شوند.

«مساجد»

     بجنوردداراي مساجدمتعددي بوده كه «صنيع الدولـه» شش باب ازمعروفترين آنهارانام برده است :«مسجدجامع،مسجدبالا،مسجددروازه قوچان ،مسجـــدميان بازار،مسجددروازه گرگان ومسجدممدكلانتر»(3)

علاوه برتكاياوحسينيه ها،خيرات خانه هايي نيزدربجنوردوجودداشته كه مي توان ازخيرات مجاوردروازه قبله

 نام برد.

بناهاوباغهای کهن بجنورد

«باغ فواره »

اين باغ كه درچنوب شهربجنوردومتصل به خيابان اميريه قرارداشته به سبب وجودحوض هاوآب نماهاي زيباوباشكوه به «باغ فواره »موسوم بوده است .روزگاري درمركزباغ،ساختمان آجري بادودرب ورودي ودرختان فراوان سيب ،زردآلو،گردوو…آن رادربرگرفته بودند،وجودداشته است .علينقي حكيم الممالك كه درسال 1286هجري قمري به همراه ناصرالدين شاه به بجنوردآمده است ،دروصف اين باغ مي نويسد:«باغي است آراسته ،مشتمل براندرونش وبيرونش ،درباغ بيروني حوضخانه بناكرده اند.دومرتبه ،چهارصفحه وحوض خوش قطع وماهتابي وبالاخانه ،باروح ومنظري عالي ،باغ اندروني فقط كلاه فرنگي ظريف كوچكي دارد.».

حكيم الممالك ازمنزل وتزئينات داخلي منزل حيدرقليخان ايلخاني هم توصيفي نموده كه درسفرنامه اول ناصرالدين شاه مذكورگرديده است .منزل موردبحث همان ارگ حكومتي ومنظربوده است .

ارفع الدوله دركتاب «ايران ديروز»نوشته است :«سهام الدوله يك خيابان خيلي وسيع ساخته ،دوطرفش نهرودو طرف نهرها،درختهاي جنگلي ،چناروتبريزي كاشته ودرآخراين خيابان يك پارك وسيعي بنانموده .درياچه اي داردكه فواره هاي آن وقتي كه كارمي كندازخيابان پيداست وحقيقتاباشكوه است ،»

       ناصرالدين شاه درسفرنامه دوم خراسان اين باغ راچنين توصيف كرده است :«ازجلوشهرروبه عقب رانديم تاداخل خياباني كه «سهام الدوله »تازه ساخته وشباهت به خيابان «سلطنت آباد»دارد،واردشديم .اينجاديگرراه روبه جنوب شد.خيابان مستقيم مي رودتاباغي كه سهام الدوله تازه ساخته …خيابان بسيارخوبيست .همه جاازوسط خيابان آمديم وسوارهاازبيرون ،تارسيديم به «آلاقاپو»كه جلوي باغ زده بودند.آنجاپياده شده،داخل باغ شديم باغ بسيارخوب است .حوض خوبي دارد.وضع بسيارخوشي ساخته اند.فواره اي وسط حوض است كه دوسنگ ونيم آب به قدرشش ذرع به هوامي جهد.بسيارفواره خوبي است .باغ مرتبه مرتبه است وپله هاي خوب مي خورد.حوض هاي كوچك متعددهم زيرمرتبه اول دارد.كلاه فرنگي بالاي حوض بزرگ ساخته اندبه شكل پيچازي .حوضي داردكه چهارستون مي خورد.سقف حوضخانه تمام تخته وسفيدكاريست اين حوض وفواره خيلي روح وصفادارد…

اين باغ رايارمحمدخان سهام الدوله حاليه ساخته است .درختهاي سيب كهن خوب برپاي داردكه حالااول سيب اينجاووقت وفورآن است .سيب خوبي دارد

   انواع ميوه جات خوب دربجنوردفراوان است .درختهــاي زردآلوي اينجاچيزغريبي است .اينطوردرخت

زردآلو،ديده نشده است .به قدردرختهاي گردووبسياركهن است .حقيقت ديدني است .اين آبي كه ازاين فواره

هابيرون مي آيدازهمان آب رودخانه «عين اللطيف »است عمارت قديمي موجوددرباغ ،بعدهاتجديدبناگرديد.اين باغ درحال حاضربه «باغ منطقه »شهرت داردوهنوزانسانهای فراوانی دربجنوردشاهدگردش رفتن درروزهای سیزده بدربه باغ منطقه هستند.()

                            بازیهای محلی

نام بازی : قره گردم(ghara gerdem)

تعدادبازیکنان :نامحدود

مکان  وزمان: درفضای بازکوچه وخیابان ،شب ،بخصوص درشب های ماه رمضان

چگونگی بازی :این بازی باشکل گرفتن دودسته ویاگروه صورت می گیردتعدادنفرات هرگروه بایدمساوی باشند.

بازی بایارگیری آغازمی شودافراددردودسته برابرقرارمی گیرندوهرکسی یاری راازدسته مقابل برای خودش مشخص کرده است ازمیان خو،ددونفربه عنوان «استا»انتخاب می کننددواستاهابه شکل گل پوچ شروع بازی راکه کدام گروه بایدآغازبکنندرامشخص می نمایند.گروهی که استای آنهادرگل پوچ برنده شده به همراه استابرای مخفی شدن راه می افتندپس ازاینکه تمامی افراددسته خودرامخفی کردبه نزدگروه دوم برمی گرددوجای استاهاعوض می شودوبه عبارتی استای گروه مخفی شده ،درراس گروه جوینده قرارمی گیرد.

گروه برای جستن ،یاران دسته اول حرکت می کننددرحالی که استادرجلوی آنهاحرکت می کندوباصدای بلندمی گوید: یرنگزه محکم ساخلنگ هوی ............(جایتان رامحکم نگهدارید)واین گفته رامرتباتکرارمی کنداگرعده جستجوگریکی ازمخفی شدگان راببیندبه استای آنهانشان می دهدوزمانی که استاتائیدکردکه اودرست تشخیص داده باصدای بلندمی گوید:«قره گردم»  gharagerdem ( سیاهی دیدم)وتمامی افرادجویندهباسرعت به طرف محل اولیه یا«ملته»maltaحرکت می کنندومخفی شدگان هم به دنبال انهاواگرافرادی که پنهان شده بودندرفیق خودراقبل ازاینکه به ملته برسدبگیردازهمان محل تاملته بایدسواری بدهدوزمانی که همگی به ملته رسیدندبازی مجدداباهمان شکل اول تکرارمی شود.

قاسم مهرنیا

طبیعت دراسامی ترکمنی

درهرخانواده ای پدرومادردرانتخاب نام فرزندان خود،نقش موثری راایفامی کنندکه انتخاب نام بستگی به بینش مذهبی ،پایگاه اجتماعی ،تحصیلات ،موقعیت زندگی ،سلیقه و...دارد.

درخانواده هایی که مذهب ،ریشه دروجودشان دوانده وباتوجه به علاقه ای که به ائمه اطهاردارند،انتخاب نام آن بزرگواران را،برای فرزندان خودازافتخاراتشان می دانندوبااین انتخاب ،امیدوارندآنها نیزدردوران زندگی وگذران عمر،راه وروش آنان راادامه دهندواگرصفاتی ازصفات خداوندرابرروی کودک می گذارنددوست دارند،فرزندشان به آن صفت ،مزین گردد.

دربین ترکمن های شمال خراسان ،نامگذاری کودکان ،ازفرهنگ خاصی ،پیروی می کندودرانتخاب نام ،ظرافت های خاصی دارندوالهام گیری ازطبیعت ،جایگاه ویژه ای دارد.

مظاهرطبیعی ،خورشید،ماه و...درنامگذاری الگوهای زیبایی هستندودربین اسامی ترکمن ها نام های زیرفراوان دیده می شود:

آی جمال (ماه چهره)آی دوقدی (ماه طلوع کرد،متولدشد)نوریاقدی(بارش نور،تابش نور)گوندوقدی (خورشیدمتولدشد،طلوع کرد)یازگلدی(بهارآمد)یاغمور،یاغمر(باران )قارگلدی(برف آمد)باغده گل (گل باغ)بستان(بوستان)بهارگل(گل بهاری)دردانه(دانه در)و...

این اسامی ،ممکن است صفتی برای کودک باشدویازمان تولداورامشخص کندبرای مثال گوندوقدی هم می تواندصفت ((مانندخورشیدبودن))رابه کودک نسبت دهدوهم بیان می کندکه زمان تولدکودک ،درلحظه طلوع خورشیدبوده است.

انتخاب نام حیوانات ،بخصوص حیواناتی که زیبایی وظرافت خاصی دارندمانندبسیاری ازفرهنگ ها،همیشه موردتوجه ترکمن هابوده واین اسامی بیشتربرای دخترها،انتخاب می شودمانند:

((جرن))یا((جیران))،(آهو).((کیک جمال))،(شبیه آهو)،((مرال))یا((مارال))،(آهو)و...اگرچه برای فرزندان پسرنیزازنام حیوانات بهره می برندولی نام حیوانی ،انتخاب می شودکه سمبل جسارت ورودرردجنگیدن است مانند((قوچ مراد)).

انتخاب اسامی دخترها،ازبین نام گلها،بازیبایی خاص همراه است که یک انسان ترکمن ،چون اجدادش ،هرگزخودراازدامن طبیعت جدانمی داندوانگیزه اودرانتخاب نام گلها،نیزبه طورحتم ،احترام به آن گل می باشدوهم اینکه انتظارداردفردایی نه چندان دور،دخترش رنگ وبوی گل ،یاگلی خاص ،درصفاتش هویداگردد.

گاهی دختربه گل تشبیه می شودمانند:گل جمال (گل چهره)گل قیزی(دخترگل )سلطان گل (پادشاه گل ها)و...اسامی گلهای زیادی رادربین دختران ترکمن شاهدیم مانند:ازوم گل (گل انگور)بادام گل(گل بادام)آلمه گل(گل سیب)ارگ گل (گل زردآلو)تازه گل (گل نورسیده ،غنچه)نارگل (گل انار)و...

دربرخی اسامی دختران ،رنگ گل نیزجایگاه خاصی داردمانند:

آغجه گل (گل سفید)،قیزیل گل (گل سرخ)،ساری گل (گل زرد)

                        آشنایی باهیئت تحریریه ویژه نامه خراسان شمالی

سیداحسان سیدی زاده - فرصتی پیش آمدتادرصدمین شماره ویژه نامه خراسان شمالی به معرفی (نه چندان اجمالی)همکاران تحریریه بپردازیم همکارانی که طی 100شماره یارویاورمان بودندوعدم حضورهریک ازآنهامی توانست خللی درکارانتشارویژه نامه به وجودآوردوگاهی خوانندگان نشریات دوست دارندبیشترباچهره وخصوصیات اخلاقی کسانی که مطالبی ازآنهاچاپ می شودآشناشوندلذابه معرفی وویژگیهای خاص هریک ازآنهابه طورمختصرمی پردازیم:  

خانم امانی ،یک سرداردوهزارسودا،نکته سنج وخوش سلیقه ،پرتلاش وخستگی ناپذیر،دبیرسرویس «فرهنگ»است دربه دردنبال مطالب زیباوخواندنی می گرددتاخوانندگان صفحه فرهنگ لذت ببرندهیچ تعصبی برروی قوم وفرهنگی خاص نداردمطلب درباره ترکمن هاباشدیاتات ها،ترک هاباشدیاکردها،فقط علمی وزیباومستندباشد.موقع تحویل صفحه اش بایدمنتظردقیقه های نودباشیم که باعجله ولی دقیق ،به انتخاب مطالب رسیده می پردازدودرانتخاب عکس های صفحه نیزخیلی حساس است وچون درآخرین لحظات برای تصاویرموردنیازش بیش ازحدوسواس نشان می دهدمی توان خشم رادرچهره عکاس دیدوشنیدکه میگوید:«آخرمن دراین وقت شب ازکجابرم ازفرش ترکمنی عکس بگیرم ؟آخردراین ساعت ،چه جوری این عکس بی رنگ وروراباروتوش کردن درستش کنم و...؟».خانم امانی بامطالعه فراوانی که دارداگرچه مدرک کاردانی مامایی داردولی صاحب نظردرحوزه ادب وهنراست ،شعرراخوب می فهمدولذت خواندن شعرخوب رادرچهره اش می توان حس کرد.به محض اینکه به دفترمی رسدمی پرسد:«چه خبر؟»وهرخبری راکه ازرادیوویاتلویزیون شنیده باشیدبازگوکنیداومفصل ترش راشنیده وتحلیلی ارائه می کندکه شنیدنی است.قلم توانایی داردوهرگاه که برای یادداشت صفحه فرهنگ ،یامطلبی نیازهست که فوری تهیه شودوفراهم نشده باجمله «یک کارش می کنیم»مطمئن می شویم که دراسرع وقت مطلبی زیباوخواندنی راآماده می کندتهیه مطالب ستون یادیاران ،رستاخیرکلمات ویادداشت های صفحه فرهنگ کارهمیشگی اوست ورفتارخوبش باهیئت تحریریه برای همه الگوست .وای برکسانی که اوباآنهابخواهدمصاحبه کندآنقدرسئوال پیچ می کندومطلب ازاومی خواهدکه درپایان مصاحبه ،مصاحبه شونده فکرمی کندکه دیگرهیچ اطلاعاتی برای گفتن نداردوکاملاتخلیه اطلاعاتی شده وجالب تراینکه چنان سئوالات زیباوتخصصی می پرسدکه اگرطرف شهردارباشدفکرمی کندخانم امانی قبلاشهردارشهرستانی بوده ویااگرخوشنویس باشدفکرمی کندایشان قبلارئیس انجمن خوشنویسی بوده است.

 خانم جمشیدی ،دارای مدرک کارشناسی دررشته زیست شناسی ،دبیرسرویس خانواده وجامعه،انسانی باشخصیت ،منظم ودقیق ،90درصدمطالبی که خبرنگاران زیرمجموعه اوارائه می کنندکه انتخاب کندراجع به معضلاتی اجتماعی ،مشکلات شهرِ ،فقروگرسنگی ،گرفتاری های مردم است واوپس ازاینکه مطالب صفحه راانتخاب می کندباسئوال «واقعااینجوری است؟»،«بیچاره این مردم چی می کشند؟»،«یعنی دریک شهرک بااونهمه جمعیت یک تلفن عمومی ندارند؟»و...انسانی وقت شناس است ،وقتی پشت دراتاق مسئولی مدتهابه انتظارمی نشیندکه به سئوالاتش جواب دهند،وقتی ازمسئولی می خواهدتادرباره گزارشی که ازمشکلات حادمردم تهیه شده پاسخی کوتاه حتی درحدسه چهارخط بدهندودریغ می کندبه هم ریختگی اعصابش رامی خواهدپنهان کندولی بابیان کلماتی چون «واقعاکه ...»،«انگار...»درابتدای جمله ای که می خواهدبگویدمی شوداین عصبانیت راحس کرد.قبل ازرفتن به مصاحبه ها،چندین بارسئوالاتی راکه می خواهدبپرسدبررسی می کند،بالاوپایین کرده وباسئوالاتی اساسی به اصل مطلب درکمترین فرصت می رسدازپرداختن به حاشیه خودداری می کندوهمیشه مصاحبه ای به اصطلاح «شسته ،رفته»راتحویل می دهددرتهیه گزارش ِ،اصول فنی گزارش نویسی راکاملارعایت می کندوآخرین گزارش ایشان درموردسرعت کم اینترنت ،گواه این موضوع است .

آقای مصطفی هراتیان ،«الو،سلام ،خواهش می کنم بفرمائید»وازآن سوی خط «دردباران»می شود:آقا،خیابان ماراکنده اندو...،آقابنویسیدکه چرامسئولین هیچ به فکرمنطقه ....،آقایادداشت کنیددرکوچه ماخانه خرابه ای است که شده پاتوق معتادان و...وخودکاردردست بابرخوردی بسیارصمیمی وخوب مطالب رایادداشت می کندودرآخرین ساعاتی که مطالب بایدبرای چاپ به مشهدارسال شودستون «روی خط خراسان»آماده شده راتحویل می دهد.هراتیان صاحب نظردرهنرعکاسی وفیلم است اگرچه تخصص اودررشته برق می باشدولی دراین زمینه قلم توانایی داردکسانی که فیلم مهمان مامان رادیده باشندونقدزیبای ایشان رادرمورداین فیلم خوانده باشندزیبایی نگارش او راتحسین می کنند.درکارروزنامه قاطعیت خاصی داردوبه روی هیچکس که درهرزمینه ای کوتاهی کندنمی ماندورک وراست حرف هایش رامی زند.دوربین اودرثبت عکس هایی که پشت سرآنها«حرف واندیشه ای » باشدکارهای بزرگی انجام داده است عکسهای زیبایش ازروزانتخابات ریاست جمهوری وسفرآقای خاتمی به بجنورددرخاطره های باقی می ماندوطراحی عکس صفحه اول ،اولین سالگردویژه نامه اویکی اززیباترین کارهایی بودکه ارائه کرد.

خانم اکرم اسعدی ،دارای مدرک کاردانی «بهداشت مدارس»وابسته به خانواده «اسعدی پرس»،«خبرگزاری اسعدی»و...درخانواده ای تربیت شده که پدرعمری است خبرنگارروزنامه خراسان بوده وفرزندنیزدبیرسرویس خبرشده وموقع تحویل صفحه بایداورادیدکه باپوشه ای که خبرهادرحال سرریزشدن است پشت میزتحریریه می نشیندوباجمله «چکارکنم بااینهمه خبر؟»کارراشروع می کندوباهرخبری که تنظیم می کندسربه سریکی ازاعضای تحریریه می گذارد:«آقای پورخیاط بستنی نمی خریدهواخیلی گرمه»،«خانم ... اخراینم شدخبرکه آوردی؟»،«فلانی هم که خودش راکشته بااین خبرکه فرستاده»وازهمه جالب تردرصداکردن افرادکلمات جالبی رابکارمی بردمثلا«خانم ...بسیارخوب وعزیز»«خانم ...بسیارعزیزومهربان ودوست داشتنی»و...کسانی که می خواهندبرای مصاحبه بامسئولین ،سئوالات خوب وناب پیداکنندبایدبه سراغ ایشان بروندواگرخبری مبهم ویانامفهوم ارسال شده باجمله «بذاریدازبابابپرسم»زنگی به بابامی زندوخبردقیق رامی پرسد.بااینکه چندخبرنگارفعال ،برایش انبوهی ازخبرهاراتهیه می کنندولی همیشه حس می کنیدکه تنهاست وتنها،چراکه بسیاری ازخبرهارافقط تهیه کرده اندوفرستاده اندولی تاتنظیم نهایی کارزیادی می بردواوست که بایدبنشیند،بخواند،غلط گیری کند،تنظیم کند.همیشه خبرنگاران شهرستانی بااوبحث دارندکه خبرهای ماراچاپ نمی کنیدبااینکه همه هم می دانندخبرهاتنظیم می شودوبه مشهدارسال می گرددوآنجاست که تصمیم می گیرندکدام خبربه خاطراهمیتی که داردچاپ شودوکدام خبرچاپ نشود.صمیمیت وبرخوردخوبش باهیئت تحریریه همیشه خاطرخوشی است که دراذهان می ماند.        

*آقای جلال میری ،کاردان «رشته مکانیک»عکاس ویژنامه ،درلابلای صندلی ها،درگوشه وکنارمجالس رسمی وغیررسمی ،دربالای سن وته سن ،نشسته وایستاده به ثبت مراسم مشغول است ،همیشه اورادوربین به گردن وآماده ثبت لحظاتی می بینیم که دیگرتکرارشدنی نیستندعکسهای سفرآقای خاتمی به بجنورد،روزانتخابات ریاست جمهوری وشخصیت هایی سیاسی وفرهنگی و...زینت بخش صفحات ویژه نامه بوده وهست ،ویژه نامه بدون عکس های اولطفی نداردولی افسوس که گاهی برای ویژه نامه ای حدود20عکس به مشهدبامشقت وسختی ارسال می شودولی بیش از10یا12عکس چاپ نمی شودواینجاست که تلفن دفترمشهدبه صدادرمی آیدوجناب میری ازآنهاپاسخ می خواهدکه چراعکس هاکارنشده وعلل گوناگونی ازآن سوی خط ارائه می شودکه علت اصلی بیشترمواقع جانداشتن برای عکس درصفحه بوده ویابازنشدن عکس درموقع برداشت ازایمیل .هیچکس دردفترویژه نامه «تهیه نان گرم وتازه»اوراباکره وپنیرفراموش نمی کندوبافراهم کردن صبحانه برای خودش که همیشه دوسه نفری برای چندمین باروبرای «هم نمک»شدن بااودورمیزجمع می شوندوچنددقیقه ای دفتر«روزنامه»به «روزنانه»تبدیل می شود.وسواس عجیبی داردبرای تنظیم حجم ورنگ وکنتراست عکس ها،شایدگاهی برای تهیه وآماده کردن یک عکس ساعتهاوقت بگذاردوکیلومترهاراه رابرودتاعکس موردنیازصفحه راتهیه کند.گاهی شکارچی لحظات است ،مسئولی که درجلسه رسمی شورای اداری استان خواب رفته ،مدیرکلی که چناندرجلسه اداری خمیازه کشیده که حاضراست هزاران تومان بدهدکه مباداعکس اوچاپ بشودو...اعصاب اوزمانی به هم می ریزدکه برای ارسال عکسهاازطریق ایمیل می خواهداقدام کندوناگهان درحالی که ازخشم می لرزدعکس هاراروی سی .دی یادردوربین دیجیتالی ریخته وراهی یکی ازکافی نت هامی شودکه ارسال کند.وقتی دست به نوشتن ببرداندیشه ظریف دربیان طنزمسائل دارددرمطلبی که باعنوان«شهرداری چه می کند؟»نوشته بودقسمتی رااینگونه بیان کرده بود:«خیابان راآب فراگرفته است عبورازآن بسیارمشکل است وحالافهمیدم که بعضی ازخانم هاچراشلوارهاراکوتاه می پوشند؟». (لازم به ذکراست که جانشین آقای میری درحال حاضرآقای حمیدرضاجمشیدی می باشند)

آقای سعیدپورخیاط دانشجوی رشته متالوژی،دبیرسرویس حوادث ،کسانی که اخبارحوادث رامی خوانند،بازخوانی پرونده هارامطالعه می کنندهمیشه درذهنشان اینگونه مجسم می کنندکه ایشان پیرمردی جاافتاده باریش ومحاسن وعینکی بایدباشدویالااقل بایدسنی بالای 40سال داشته باشددرصورتی که جناب پورخیاط کم سن ترین فردتحریریه است ویکسالی است که پادرعرصه دانش ودانشگاه گذاشته است خبرهای اوجدیدترین خبرهاست چراکه درآخرین لحظات ارسال مطالب به دفترروزنامه می آید(اگرچه همیشه دردفترروزنامه حضوردارد)تاآخرین خبرهای حوادث راتحویل دهدهنوزجواب سلامش رانگرفته باتکیه کلام همیشگی ا ش که کلمه«حاج آقا»و«حاج خانم»است می گوید:حاج آقاامروزیک موردخودکشی داشتیم ،کشف 100کیلوتریاک وشروع می کندباگفتن کلمه «یارو...»کل داستان راتعریف می کندوچنان باآب وتاب قضیه راتعریف می کندکه انگارفیلمی راداریدمشاهده می کنید،ازکوچکترین زاویه حادثه نمی گذرددربسیاری ازکشف جسدهاحضورداشته ووقتی ازمتلاشی شدن جسدهاصحبت می کندوبوی تعفن آنها،حال همه رابه هم میزندووقتی اعتراض می کنندمی گوید«اگربه جای من بودیدچه می کردیدکه جسدمتعفن متلاشی شده راازنزدیک دیدم؟»وخدانکندکاری رابه اوبسپاریم انجام دهدکارهایش خود،صحنه حادثه ای است که برای صفحه حوادث درخورنوشتن است،برای مثال باهمکاران قرارشداردویی یک روزه به بش قارداش داشته باشیم پولهای جمع آوری شده راتحویل ش دادیم که تدارک موادموردنیازراببیندآنقدرمرغ خریده بودکه دیگرنمی شدگوشت رالای نون گذاشت وخوردومی بایست نان رالای گوشت می گذاشتیم وکافی است بگوئیدنخ پرده کرکره گیرکرده است وپرده هابه سوی کشیده نمی شوددراسرع وقت شماراباپرده ای مواجه کندکه دیگرنامش پرده نیست .خطش سالیان سال ازاوجلوتردکترشده است ،گاهی آنقدرباعجله وبدخط می نویسدکه خودش خط خودش رانمی تواندبخواندوچون همیشه باعجله بایداخبارراتنظیم کندوآماده ارسال کندتبدیل کلمات به کلمات جدیدخنده آوراست مانندکلمه «متاسفانه»که تبدیل شودبه «متفسفسانه»وکلمه «فورا»که تبدیل شودبه «فورن»وازاین قبیل وگاهی هم باجاانداخت ویااضافه کردن کلمه ای چنان خبررادرهم می ریزدکه خواندنی است ماننداین جمله که :«خانمی به خاطراختلافات خانوادگی خودراباآتش بنزین سوزانداورابه بیمارستان منتقل کردندکه باتلاش فراوان مسئولین دلسوزو فداکاربخش اورژانس جان باخت»که اصل جمله این بوده که «خانمی به خاطراختلافات خانوادگی خودراباآتش بنزین سوزانداورابه بیمارستان منتقل کردندکه{علی رغم} باتلاش فراوان مسئولین دلسوزو فداکاربخش اورژانس جان باخت» وباجاانداختن کلمه عل رغم چنین دسته گلی رابه آب داده است . بااینکه همیشه دنبال خبرهای حوادث است وپرونده های قتل وجنایت رامطالعه می کندوانتظارهمه این است که روحیه ای خشن داشته باشد،انسانی است بسیارخوش برخورد،خنده رووصمیمی وهمیشه به دنبال جمع کردن جوک ،چراکه هرجمعه بادوستان راهی کوه می شودودرکوه جوک های جمع آوری شده درتحریریه رابرای آنهاتعریف می کندواگرتاروزپنجشنبه که آخرین روزکاری است جوکی به دست نیاوردچپ وراست به همه پیله می کندکه یک جوک تعریف کنیدبرای فرداهیچ جوکی ندارم وزیباست زمانی که جوک های خودمان راکه دوهفته پیش برایش تعریف کرده ایم چنان باآب وتاب برای خودمان تعریف می کندکه انگاربرای اولین باراست می شنویم.سکوتی همیشه برتحریریه حاکم است وجزصدای نوک خودکارهاکه مرتب به روی کاغذمی خورندوقل قل سماورچیزی به گوش نمی رسدباورودپورخیاط می شکندوانگارزلزله ای به وقوع می پیونددوگاهی چنان خسته به تحریریه برمی گرددکه باارائه صفحات خبرش درکف اتاق ولومی شودوچرتی می زندوفرصتی می شودکه دیگران به کارشان برسند. گاهی وارداتاق که می شودخبری اینگونه می دهدکه همه راهاج وواج نگه میداردکه :«امروز10نفردچارگازگرفتگی شده اند»می پرسندمردند؟میگه:« وضعشان وخیم است»وقتی بیشتردرموردخبرکنجکاومیشوندخبررااینگونه به اطلاع می رساند:«یکی به خاطربسته شدن هواکش بخاری مرده 9تاباباومامان دیگرهم دچارگازگرفتگی ازسوی بچه هاشده اند».

آقای علی قلی زاده ،دبیرآموزش وپرورش وکاردان رشته«هنرهای تجسمی» است گزارش های خوب ،اخبارداغ وجنجالی ،مصاحبه هایی که هزاران حرف دارندرابایدازقلم اوخواند،کلاغی ازدرختی می پردوده هانفردیگرنیزمی بینندولی تنهاکسی که می توانداین حرکت معمولی رابه یک حرکت سیاسی درجامعه ربط دهدقلی زاده است می گویندآیت الله کاشانی هرمشکلی رادرکشوربه گردن انگلیسی هامی انداخت وروزی دانش آموزی شاخه درختی راشکست پرسیدنداین کارهم کارانگلیسی هاست گفت بله چراکه اگراین کودک تحت تعلیم درمدارس زیرسلطه انگلیس نبودچنین کاری ازاوصورت نمی گرفت وقلی زاده اینگونه است وبسیاری ازمسائل کوچک راچنان کالبدشکافی می کندکه به خبرمهمی تبدیل می شود. وای اگرکسی ازمسئولین بااومصاحبه کندچنان سئوال پیچش می کندوچنان طرف راازکوره درمی آوردکه هرچه نگفته می گویدوحرفهایی می زندکه نبایدمی زدواگرمسئولی هم به اوپاسخ ندهدچنان تیتری برای گزارش خودش تهیه میکندکه ان مسئول می گویدکاش مصاحبه می کردم به طورمثال درهفته های اخیربرای تهیه گزارشی به نزدمدیرکلی می رودازاومی خواهددرموردمعضلی خاص که گریبانگیرجامعه است پاسخی بدهداوابامی کندونمی خواهدپاسخ بدهداصرارمی کندجوابی نمی گیردخداحافظی می کندودرآستانه خروج ازاتاق کارمدیرکل می گویدتیترمی زنم «مدیرکل سازمان ...گفت حرفی برای گفتن ندارم»یاتیترراانیگونه انتخاب می کنم که «مدیرکل سازمان ...پاسخ نداد»ودوباره اورابرمی گرداندبه اتاق وبه سئوالاتش جواب می دهندکلیه مسئولین وکسانی که دارای پست ومقامی هستندهمیشه بایدمواظب اوباشندچراکه هرسئوالی بپرسددرهرکجا؟سرمیزغذا،داخل اتوبوس،کنارپیاده رو،داخل بانک و...شمادرحال مصاحبه هستیدگاهی ازکسی درراه پله های اداره ای می پرسدوضع فرش بجنوردوصادراتش چگونه است شماهم که باعجله می رویدوقصدپاسخ دادن نداریدمی گوئیدبی صاحب است فرداتیترمی شودکه «مسئول اداره ...گفت فرش خراسان شمالی متولی ندارد»گزارش های قلی زاده درانتخابات ریاست جهوری بخصوص ازستادها،مقالات تحلیلی اش فراموش نشدنی است اودرهمه جاحضورداردوهیچ خبری ازدیداوپنهان نیست وچنان سرپرمشغله ای داردکه آنسویش ناپیداست حوصله عجیبی داردممکن است درانتظارمصاحبه بامسئولی چندین ساعت پشت دراتاقش بنشیندوساعتهابااومصاحبه کندوتمامی کسانی که باکارخبرنگاری آشناهستندمی دانندکه چقدرپیاده کردن مصاحبه هاازروی نوارمشکل است وگاهی برای پیاده کردن یک ساعت مصاحبه بایدبیش ازچهار،پنج ساعت وقت گذاشت ولی اوحوصله ای عجیب دارد وخستگی ناپذیراست .اگرخبرهای داغ داغ وگزارش های به اصطلاح «توپ توپ»درویژه نامه خراسان شمالی می خواهیدبخوانیدبایدسراغ نوشته هایی برویدکه درکنارش نوشته شده «قلی زاده» .مطالب راجع به تقسیم استان ،اگرشهرداربه مالزی نمی رفت ،وضعیت مسکن درشمال خراسان ،اوقات فراغت ،فرش خراسان شمالی متولی ندارد،کشتی 74هزارتنی و...خبرهاوگزارشاتی بودکه هرگزفراموش شدنی نیستند.گاهی برخی ازمسئولین ازتیترانتخاب کردن های اوسخت عصبانی می شونداوتیتری زده بودکه «روستای نماینده مردم بجنورد،فاقدمدرسه است»وموجب خشم وناراحتی مسئولی شده بودکه این تیترچنان کارسازشدکه چندین میلیون تومان درکوتاهترین زمانی که تصورمی شدازفردنیکوکاری تقدیم شدومدرسه ای بسیارشیک وآبرومندساخته شدولی کسی ازقلی زاده هم تشکرنکردکه گزارش خبری اوباعث چنین اقدامی انسان دوستانه شد.

خانم نسرین حسینی ،کارشناس «رشته تاریخ» ،خبرنگارصفحه فرهنگ است اوباهرخبرعجیب وغریب وکارمهمی که صورت گرفته باتکیه کلام«خدای من»احساساتش رابروزمی دهدبی ادعاوفروتن وقانع است بارهاوبارهاباواکمن شخصی خودش مصاحبه هارامی گیردوحتی یکباربرای گرفتن باتری مراجعه نکرده است . بسیاری ازمصاحبه های صفحه فرهنگ راایشان تهیه می کنند،یک واکمن وکلی نوارپیاده نشده که درنوبت هستندخلاصه کاراوست ،پرتلاش وپرکار،سئوالات سختی نمی پرسدولی آنقدرصمیمی بامصاحبه شوندگان برخوردمی کنندکه انگاراوراسالیان سال است می شناسندوهمه حرفهارامی زننددرمصاحبه زیادوقت طرف رانمی گیردچندسئوال اساسی می پرسدوقصدکلنجارفتن باذهن واندیشه مخاطب راندارد.مصاحبه ای راازعزیزهنرمندی می گیردوچون مصاحبه هاتازمان چاپ شدن گاهی ممکن است چندماه طول بکشدمدام باتلفن های گلایه ای روبروست که چرامصاحبه ماچاپ نشد؟کی چاپ میشه و...واوصبورانه به آنهاجواب می دهدوبه محض اینکه مصاحبه ای چاپ شدباتلفن زدن به مصاحبه شونده خبررسانی می کند.اورامدام درحال تلفن زدن به این وآن می بینیدوگاه چنان حوصله اش ازکسانی که درپاسخ دادن به سئوالاتش درمی روندویاکوتاهی می کنندوتاخیردارندعصبانی می شودکه باجمله «میگیدچکارکنم ،چقدرآقاخونسردتشریف دارند»این خشم وناراحتی رابروزمی دهد.علاقه شدیدی به انعکاس خبرهای میراث فرهنگی داردکه برا ی تهیه یک خبر،یک گزارش ازاین ارگان کلی صبروحوصله به خرج می دهدویک بارسئوالاتش درآنجاگم می شودچندبارمراجعه می کندمرجع پاسخ دهنده وجودنداردو...وشایدعلت علاقه اش به این ارگان ،مدرک تحصیلی اوست .

خانم سمیه رحمتی  دانشجوی رشته کارشناسی«کامپیوتر»دانشگاه آزاداسلامی واحدشیروان مظلوم ترین ،کم حرف ترین خبرنگارویژه نامه خراسان شمالی ،آخرین مطالبی که ازاوچاپ شد«سردرگریبانی گریوان»،«قانون شکنی ،شکستن حرمت ها»بودوگزارش «به سراغ من اگرمی آئید»که گزارش خوبی بودازوضعیت سمساری ها،این شغل نوپادربجنوردکه حرف های شنیدنی وخواندنی داشت .به خاطرتحصیل وگرفتاری های درسی کمترازاوگزارش ویاخبری می خوانیم وشایدهم دلیلش مظلومیت بیش ازحداوست .

آقای حمیدرضاحبیب الهی ،دانشجوی رشته کارشناسی«علوم تجربی»دانشگاه آزاداسلامی واحدبجنورد،تنظیم خبرهای ورزشی به عهده اوست وبیشترباصفحه جامعه همکاری دارد اولین کارش دررسیدن به دفترروزنامه ،مطالعه روزنامه های روی میرتحریریه است ،سپس به سراغ تک تک پوشه های مطالب فرهنگ وجامعه وخبرمی رودکه ببیندبرای شماره بعدقراراست چه مطلبی چاپ شودوسرانجام سراغ پوشه ای می رودکه آخرین خبرهای فکس شده درآن قرارگرفته که درجریان آخرین خبرهاقرارگیرد.گاه گاهی جوک های شنیده شده دردانشگاه رابرای هیئت تحریریه تعریف می کند.خط اوهم قدری شبیه خط آقایان پزشک است وچون تنظیم خبرهای ورزشی رانیزبه عهده داردبایددربه دربه دنبال فرهنگ لغتی گشت یافشارزیادی به چشم هاآوردکه بتوانیم کلمه ای که مثلاچیزی شبیه «بالابر»است را«هالتر»بخوانیم.دوگزارش بسیارجالب اودرمورد«چراغ های راهنمای سرچهارراه ها»و«گورستان غیرانتفاعی بجنورد»فراموش نشدنی است .دردناک ترین خاطره ای که ازاوچندماه پیش درخاطره تمامی بچه های تحریریه مانده است مربوط به روزی است که خبری را،خبرنگارحوادث(پورخیاط)روی میزتحریریه گذاشت واوبه عادت همیشگی که همه خبرهای رسیده رامی خواندخبری رااینگونه می خواند:«درتصادفی که درمحوربجنورد- بدرانلواتفاق افتادخانم معلمی به نام «ح» درگذشت »وچون معمولااسامی کشته شدگان ومقتولین باحرف اول نام ونام خانوادگی آنهانوشته می شودمتوجه عمق فاجعه نمی شودوبه محض اینکه به خانه می رسدمتوجه می شودکه خانم معلمی که دراین حادثه درگذشته است کسی نبوده جزخواهرخودش .  

خانم سمانه تقی نژاد،دانشجوی کارشناسی رشته«الکترونیک» دانشگاه آزاداسلامی واحدبجنورد،ازجمله خبرنگارانی است که بسیاردرس خوان وجدی که به همین دلیل، کم کارمی کندولی اگرگزارشی یامصاحبه ای بگیردبسیارجدی ،حساب شده وباسئوالات خوب درمصاحبه توانایی وتسلط خودش رابه موضوع اثبات می کند.مطالب اورابیشتردرصفحه فرهنگ می توانیدبخوانیداوبیشتربه سراغ کسانی می رودکه حرفی وکلامی درزمینه مسائل علمی داشته باشند«دختران همیشه پیشتازند»،«جوان یعنی تفکرامروز»آخرین مطالبی بودکه ازایشان چاپ شدودرهردوی این مصاحبه هامانندقبل ،باسئوالات اندیشمندانه ،تفکرعلمی خودرابروزمی دهدچراکه درهرمصاحبه ،طرح سئوال شایدازجواب هامهمتروباارزش ترباشد.دربسیاری ازبحث هایی که دردفترروزنامه می شودکه معمولااینگونه بحث هاراپورخیاط آغازمی کندیکی ازصاحب نظران که باجملات زیباودفاع جانانه ازاندیشه های خودحرف می زنداوست دربحث کم نمی آوردوازاعتقادات دینی واخلاقی که بسیاربه آن پابنداست سخت دفاع می کند.

خانم  خدیجه علی نیا،دیپلمه ،می گویندروزی ژاپنی هاکامپیوتری راساخته بودندومسابقه ای ترتیب دادندکه هرکس کوتاه ترین سئوال رابپرسدوطولانی ترین جواب رابگیردجایزه ای به اوتعلق می گیردنفراول پرسید:«هواچگونه است ؟»کامپیوتراطلاعاتی درموردآب وهوای کل کشورهای جهان داددومی پرسید:«آموزش وپرورش یعنی چه؟»وکامپیوتراطلاعاتی درموردکل آموزش وپرورش جهان می دهدونفرسومی که گویایک ایرانی بوده ازکامپیوترمی پرسد:«چه اطلاعاتی داری؟»وکامپیوترهرچه داردبروزمی دهدواین خبرنگار دربسیاری ازادارات دیده می شود که درحال سئوال کردن است وباانبوه سئوالات مسئولین رادرتنگنای سختی قرارمیدهدکه مانندکامپیوترفوق بایدهرچه اطلاعات دارندبروزدهند. دردفترروزنامه هم که حضورداردهمیشه مشغول ارسال سئوال بانمابربه روابط عمومی های ادارات است که ازمسئولین پاسخ بگیردوچنان باخیل سئوالات روبرومی شوندکه گاهی زنگ می زنندمی پرسند«همه سئوالات رابایدجواب بدهیم؟» .گزارش های اودرصفحه جامعه مانند«نان خشکی ها»بسیارجالب وخواندنی بود.علی نیابسیارمحجوب ،مودب وباوقارمی باشدواین خصائص باعث شده که بسیاری ازمسئولین ادارات وروابط عمومی هابااو همکاری لازم راداشته باشند.هرگزانتظارنمی کشدکه وقتی مطلبش چاپ شدمطلب دیگری رابیاوردبلکه همیشه آنقدرمصاحبه وگزارش وخبرفراوان داردکه فرصتی برای انتظارنیست .

زهره محمدی ،دیپلمه ،خبرنگاری که همیشه دردفترویژه نامه حضورداردبسیاری ازمطالب اورامی شوددرصفحه جامعه دید،خبرهای خوبی راشکارمی کندوبسیاری ازآنها«تیتراول»می شوند. افت وخیزدرکاربسیارداردنگاهی مدتهاازاومصاحبه تنظیم شده ویاگزارش تهیه شده نمی بینیم وزمانی باانبوهی ازکارهای آماده اش روبرومی شویم .خبرنگارخبرنگاران است چون حضورهمیشگی دردفترروزنامه داردهرکس ازاوخبرهای اتفاق افتاده دردفتررابخواهدارائه می دهد.عاشق مطالب گشت وگذاراست ،معرفی روستاهاوتوانمندی هاوکاستی های آنهارادرنوشته های اومی توان دید«رگیفان ،کهنه سوارتاریخ »اوازخواندنی ترین گزارش های اوبودکه بسیارزیبانگارش یافته بود.اهل شعروشاعری است بیشترمی خواندتااینکه بنویسد.ازطرفداران پروپاقرص جوک شنیدن وجوک خواندن ست به محض اینکه ویژه نامه های خراسان جنوبی ورضوی می رسددرصفحه «کودک ونوجوان»درستون مخصوص «جوک»دنبال زیباترین وخنده دارترین آنهامی گردد،می خواند،می خنددوباتعریف آنهادیگران رامی خنداند. 

                       معرفي كتاب          دردیاردوست

سيدي زاده -«دردياردوست سفرنامه حجي است كه توسط «غلامرضاصمدياني»استاددانشگاههاي بجنوردبه تحريردرآمده است.نويسنده بانگاهي دقيق وبابياني زيباوعارفانه مراسم عبادي حج رابه نگارش درآورده است .اين كتاب اگرچه بيش از80صفحه نداردولي به مصداق «كم گوي وگزيده گوي»به شرح مختصرومفيدي ازاين مراسم معنوي پرداخته است نويسنده كه كارشناس ارشدادبيات فارسي مي باشدگاه چون «جلال آل احمد»ساده وبي تكلف مساهدات خودرابيان كرده وزماني چون «ابوالفضل بيهقي»به كوچگترين زواياي اطراف نظرانداخته است «دشترزينت داده شده باهودج زيبايي  دربالا،قدم زنان ژيش مي رفتندوآماده بودندتاراكبان خودرابرپشت بگيرندوعكاسي حرفه اي ،تصويرآنهارادرعدسي دوربينش بنشاندوبه اين طريق سدجوعي كند»وگاه به سبك دكترشريعتي عرفان اجتماعي رابه شكل زيبايي بيان مي كند«دورسوم وچهارم رانمي دانم چگونه پيمودم دورپنجم  وششم اصلاحركتمان تابع خودمان نبوددرهفتمين شوط ،همه اوشده بوديم اودرمركزاتحادواتفاق مردم ،درطواف خانه اش ،دردل بندگانش جاي گرفته بود.همه ي غيراوها...»و

«دردياردوست»كتاب است ساده وصميمي ازحج ،اين عبادت باشكوه مسلمين وقلم روان نويسنده كه گاه باجملات طنزهمراه مي شودمانندزماني كه ازرمي جمره برمي كردد« باهرمصيبتي بودازميان دشمنان شيطان خارج شدم»

وگاه باعباراتي زيبا،نقش روايتگري عميق رابازي مي كند« خدايي كه قبله عباداتم بودخانه اي كه ساليان سال سربه سويش گردانده بودم ونديده به سويش نمازخوانده بودم وبه عبادت پرداخته ،خانه اي كه براي يافتن جهتش بارهاازقبله نماوجهت نما،سودجسته بودم...»وچون نويسنده دبيرادبيات مي باشدبه نكات ادبي ،صرف ونحوعربي و...نيزتوجه خاصي دارد«نوشته ي روي تابلوهادرمقابل ديگرتابلوهاي مشابه ،نشان ازاختلاف نوشتارهاوكاربردقواعدمتفاوت صرفي ونحوي داشت :موتوروموطور،تلمبه وطلمبه و...».كتاب «دياردوست»باتيراژ1000جلدوبه قيمت 700تومان ازسوي انتشارات «آهنگ قلم »منتشرشده است.

برخی ازاصطلاحات محلی مردم طبر

الولی    آلبالو(alvalee)                                   

پودینه   پونه                                    

جزله    جزغاله                                

قتق     ماست(ghategh)                    

جاوز   گردو                                   

دغرمه   آب دوغ   (deghrama)      

سغج     آدامس       (saghaj)            

لشی      گوجه سبز(leshee)               

دنجیندن   تلیت کردن                         

نون سرشی    نان چریشی               

کمرته      زردآلوی کال(kemerta)

آقاپرپری    کفش دوزک

اسقوق    جغد

پرپری    پروانه(perperee)

حندینه    میمون

قارتال     کرکس 

شوپری     شب پره (خفاش) 

کرمیش      موش کور(kermeesh)

هپ پوپی    هدهد 

لغلوی        بچه قورباغه

چز          جیرجیرک(chaz)

گیلخره      کرم خاکی(gilkhara)

                                                هنرمندان رادریابیم

درپایان همایش هنرمندان خراسان شمالی ،خواسته شدکه بیانیه پایانی ،برای این همایش نوشته شودوازآنجایی که این بیانیه به گونه ای  نوشته شدکه «راهکارهایی برای وضعیت بهترهنروهنرمندان»ارائه داده شدلذامتن آن ارائه می شودامیداست که صاحب نظران درزمینه هنرمارادرتکمیل این راهکارها،یاری کنند.

*هنرمندان خراسان شمالی نمی گویند«امکانات بدهیدتاکارکنیم »بلکه کلام وپیامشان این است که« ماکارمی کنیم ،کاررانظاره کنید،عظمت وشکوه هنرمان راببینیدبعدامکانات دراختیارمان بگذاریدتاسرفرازتان سازیم» .

*برگزاری نمایشگاههای گوناگون ،همایش هاوجشنواره ها،بهترین فرصت است تاآنانکه استعدادی ندارندوقت خودرابیهوده تلف نکنند،آنانکه مستعدهستندهنرخودراپنهان نکنندوبروزدهند.

* تشویق هنرمندان جوان برای« بازگشت به ادبیات پربارفرهنگ غنی اسلامی – ایرانی»، «درک بیشترهویت مستقل شرقی» و«روی آوردن به عرفان رهایی بخش» ،عرفانی که «تقوای ستیز»داشته باشدنه «تقوای گریز»،بهترین راه مبارزه با«شبیخون بی فرهنگی» بیگانه است .

* باتوجه به تشکیل استان جدید،توجه به کارهای مطالعاتی وپژوهشی وتشکیل بانک اطلاعاتی بایدازضروری ترین کارهای اداره کل ارشاداسلامی خراسان شمالی باشدکه باگام برداشتن دراین راه می توان گنجینه ای عظیم ازفرهنگ وهنراین دیاررافراهم نمود.

* تقسیم بودجه به صورت شفاف ،بین انجمنهای هنری واستقلال دادن به این انجمن ها درهزینه کردن ،می تواندکارسازباشدوعدم تبعیض بین شهرستانهاآرزوی تمامی هنرمندان است .

* داشتن برنامه ریزی های کوتاه مدت ودرازمدت ،افق روشنی رادرطی مسیرهنر،برای هنرمندان ترسیم می کندکه این برنامه ریزی هرچه دقیق ترصورت گیرددرتقسیم کاروهدایت هنرمندان موثرخواهدبود.

* هنرمنددنیای پیرامون راازدریچه عشق وباشورپیوستن به حقیقت می نگردرابطه اوباهستی ارتباطی است لطیف ،احساسی وزیبا،امیداست مسئولین هنری درهرشهرودیاری تلاش کنندکه عزت واحترام این خلوت نشینان ،حفظ گردد.

* هنرمندمی تواندباآفرینش وبروزخلاقیت هاوتطابق بااحساسات وعاطفه ی جامعه انقلابی ایران ،اندیشه انقلاب وآرمان خواهی جهانی آن رابه درون دلهاوذهن هاببردوامیدواریم باتشکیل «خانه هنرمندان»ودادن تسهیلاتی برای «برترین هنرمندان»که صاحب «خانه »شوند،آنان رادررسیدن به اهدافشان یاری کنند.

* مسئولین محترم تلاش کنند«کیفیت کارها»مدنظرباشدنه «کمیت ها»وهنربه وسیله ای برای سرگرمی تبدیل نشودبلکه هنری زیباست که باحمایت دوستداران هنر،بیدارگر،مبارزوبیانگرآرمانهای عرفان اسلامی باشد.

* باتشکیل استان جدیدزمان ،زمان «یگانگی»است «بیگانه»نیستم هنرمندی ک «غم نان»دارد،پنجه برتارمی زند،زخمه بر«دل» است وفریاد«غم او»ازنی برمی خیزدوقلم خوشنویسی او«غم»می نگارد،همتی صورت گیردتابرای هنرمندان شاخص استان ،حقوقی ماهیانه درنظرگرفته شودویالااقل تحت پوشش «بیمه»قرارگیرند.

* اگردرهرهنری صدقانون کاری نهفته است بااینکه دراجرای بخشی ازآن ده قانون بیشتربه کارنمی آیدولی زمینه ای فراهم شودکه هنرجویان مبتدی ،این شیفتگان آموختن هنردرگامهای اولیه احساس استادی نکنندبلکه همیشه خودراتشنه آموختن بدانندواین کارمیسرنیست مگربانظارت کامل برکلاسهای هنری که درهرنقطه این استان دایراست.

* بیاییددست به دست هم داده ،شمع فروزان ادب وهنرراکه دراین خطه به دست بزرگان نام آوری روشن گشته نگذاریم روبه خاموشی رفته وکم فروغ شودانسجام هنرمندان درغالب انجمن های مختلف هنری ،باعث رشدوترقی ادب وهنردراین دیارخواهدشد.

 * تشکیل دفتر«انجمن سینمای جوان»به طوررسمی درشهرستان هاگامی موثرومفیدخواهدبودتاتوانایی جوانان این دیارهمیشه سربلندبه تصویرکشیده شودوبه اقصی نقاط ایران وجهان طی طریق کند.

* وپایان کلام :

گمان مبرکه به پایان رسیده کارمغان                 هزارباده ناخورده دررگ تاک  است

امیدواریم مسئولین نظام جمهوری اسلامی ایران

مارابرندبه قله احسان خویشتن              بالطف خویش، حاجت مارارواکنند

باعرض سلام خدمت کلیه عزیزان خراسان شمالی که درخارج ازکشورهستندتقاضادارم اگرشرحی ازوضعیت زندگی ،فرهنگ ،آداب ورسوم کشوری که درآن زندگی می کنندوبخصوص وضعیت زندگی خودبنویسندوارسال نمایندتادرویژه نامه خراسان شمالی که روزهای زوج هفته ضمیمه روزنامه خراسان منتشرمی شودچاپ شودکه هم برای هم استانی های ماجالب خواهدبودوهم فرصتی است تابازندگی وآداب ورسوم ووضعیت زندگی درآن کشورآشناشوند.نمونه مصاحبه باخانم هاله اسفندیاری که قبلادرویژه نامه خراسان شمالی چاپ شده است رامی توانیددروبلاگ مشاهده کنید.

 احسان سیدی زاده

شبهای برره

گاهی دانشجویان خوش ذوق وخوش فکرم درنامه هاویاایمیل هایشان مطالب زیبایی می نویسندوارسال می کنندکه یکی ازآنهاسناریوی شبهای برره است که توسط آقای سعیدمحمدی ازشهرستان شیروان برایم ارسال شده که به لحاظ زیبایی ولطافت کاری تقدیم می شودبه کسانی که این سریال رامی بینند.

سناریوشبهای برره –انتخاب وکیل(انتخابات نمایندگی مجلس)

درکافه شب های برره درحالی که پایین برره ای هاوبالابرره ای ها طبق معمول در مقابل هم نشسته اند

رادیو اعلام می کند:آهنگ تمام می شود«اطلاعیه اطلاعیه»بدین وسیله به اطلاع هم میهنان عزیز می رساندکه برای داشتن حکومتی دموکراسی درسراسرکشورانتخابات برگزار می شودنامزدهای انتخاباتی در ژاندارمری محل ثبت نام نمایند.ضمناً نحوه ی تبلیغات توسط ژاندارمری به اطلاع می رسد.

نظام دوبرره :می گوعم ای یاروه چرااز خودش حرف مزخرف دروکنه(حالت های دوبرره ای )

کیانوش:مزخرف چیه ،داره می گه دموکراسی یعنی حکومت مردم برمردم .

شیرفرهاد:خو ای که الآن گفتی ای یعنی چه؟دِ م ، و،کراسی(کمی مکث شود).حالاتووزبان سی نیورصحبت وکنی،ینی موی ای سی نیوررا ورامان توضیح ودی(به رخ مان وکشی) چلمنگ.

سردارخان:بابابذارین صحبت شو بکنه این بیچاره که حرف بدی نزده میگه حکومت مردم برمردم.

سالارخان :خاک وچوک ،سردارخان از شما بعیدبیده ها،مردم هم برمردم مگروشِد؟این جوری که لِه وشِن،جیــــگر

کیوون:چون انتخابات یک مسئله تاریخی بیده بایدوگُم(بگوری)دربارش ازخودش صحبت در وکنه،بیده.

شیرفرهاد:هی بمیری.

کیانوش:برادرخانومته (آهسته).

بگوری وگم:پنج تومن وشِه.

همگی باهم :کیانوش .

کیانوش :ای بابا من که پول ندارم،به جاش خودم توضیح می دم«بمیرید همتون».

عکس العمل جمع:هـــــــآ.

کیانوش:می گم یعنی من بمیرم براتون،بابارادیو اعلام کردکه مردم می تونن برای خودشون یک نفرروبه عنوان وکیل انتخاب کنن وبرای دفاع از حق شون و چه می دونم کارهای دیگه به نمایندگی از خودشون به مجلس بفرستن.

شیرفرهاد:وکیل را که قبلا از بوآی بوآمان شنیده بیدیم ولی ای که آخر وگفتی ای الآن ینی چه؟

کیانوش:مجلس یک اتاقیه که نماینده های ماتواون جابرای مردم وکشورتصمیم میگیرن.

شیرفرهاد:بعداواتاق بایدتازه و شیک باشه؟

یاورطغرل همراه سرجوخه که تصادفا از آنجا عبور می کردند

یاورطغرل:حالا کارتان به جایی رسیده که تجمع سیاسی می کنید،کته کله های چُمپدو...زودباشیدگورتان را گم کنید.

قهوه چی:پس پول مردم،نخودکراسی ،گلاسه،مارم گیج وکردن،باباپول چای نخودتان چی وشد؟

منزل سالارخان

شیرفرهاد:هابوآ من یک فکرخوب از خودم در وکردم.

سالارخان:من ومیرم ورای فکر خوب حالا زودوگو وبینم این فکر خوبت چی بیده؟

شیرفرهاد:هاقبل ازسردار خان بایدشماوکیل برره وشید.

شادونه خانوم:وگم سالارخان خوبه شیرفرهادم سخنگوی شماوشه.

سحرناز:هاوگوعن وکیل باید فصاحت داشته بیده باشه.

سالارخان:اوواسه قدیمی یابید،جدیداًوکیل هاوکیل داشته بیدن.

کیانوش:باباشماهم همه چیز رو به شوخی می گیرین اصلاً پدرشما شرایط نمایندگی رونداره،بعدش هم بوآی شما اول بایدخودشون رو نامزد انتخاباتی بکنند اگر رای آوردنداون موقع تازه می شن وکیل برره و قابل توجه شما که صلاًرومن حساب نکنید،من همچین جنایی رو نمی کنم.

شیرفرهاد:ای نومزدی که الآن گفتی ای همومراسم شیرین نومزدنگ برره ای بیده؟

کیانوش:نه بابا نومزدنگ نه ،نامزد، یعنی کاندیدا بشین،نفهمیدین نه؟یعنی خودتون رو به عنوان اینکه آماده ی این کار هستید(خدمت به مردم)مطرح کنین.

شیرفرهاد:هاهاها(خنده) ینی ازخودمان برتری در وکنیم؟

کیانوش:ای خدا،باهمین وضعشون می خوان وکیل هم بشن(آهسته).

منزل سردار خان

جان نثار:ای آلبالو،ای چرچیل،ای مدرس(؟)ای ژان ژاک روسو،به نظرمن تنها شمالیاقت ودارید که وکیل وشید.

شاخ شمشادخانوم:ضمناً بایدیه خورده عجله در وکنید که از پایین برره ای ها عقب نمانیم.

لیلون:می گم شیرفرهادهم برای نمایندگی بدنبیده ها.

کیوون:می گم بوآ شما چطور می خواهید مردم انتخابتان وکنن،اگروخواستید،من با زورشماراوکیل وکنم.

سردارخان:بابا انتخابات که با زور اصلاً جوردر نمی یاد،یه چیزی می گین ها.

شاخ شمشادخانوم:سردار خان تو هم فقط بلدی توی ذوق بچم وزنی ها(ای موآ به قربونت وشد)خوب سردار خان اگه با زور نباشه با چی وخوای مردم به تو رای ودن.

سردار خان:آها،این کار دیگه به عهده جان نثاره،من اصلاً عملاً اعلام می کنم که جان نثار سخنگوی منه.

جان نثار:ای وکیل الرعایا ی برره شما اصلاً نیاز به تبلیغ ندارید،ای هلوی رسیده.

ژاندارمری

یاورطغرل:سرجوخه باز اینجاچه خبره چرااینهاهمه اینجا جمع شدن؟

سرجوخه:قربون اینااومدن برای نامزدی درانتخابات ثبت نام کنن. 

یاورطغرل:ای مغزنخودی ها،شما چیین که وکالت شما چی باشه؟

نظام دوبرره:یاورخان وخوای چوب ویارم مراسم نومزدنگ رواجرا وکنیم؟(حالتهای دوبرره ای)

یاورطغرل:کسی ازتوچیزی پرسیدبی خاصیت،ببندحلقت.

سالارخان:البته حق ثبت محفوظ بیده، جیـــگر.

یاورطغرل:فکرکردیدهمین جورالکی یه که هرکته کله ای بیادوبرای نمایندگی مجلس ثبت نام کند،اول بایددرموردشماتحقیق کنیم وصلاحیت شمابرای ژاندارمری معلوم بشه.

سردارخان درحالی که مشغول پول دادن است:حالااین تحقیقات شماچقدری طول می کشه؟

یاورطغرل:یک هفته.

سردارخان:حالاچطور؟(بالبخند).

یاورطغرل:سه روز.

سردارخان بادادن پول بیشتر:حالاچطور؟

یاورطغرل:ازاونجایی که شماعقلتان به چیزهای دیگه نمی رسه شما تاییدشدیند.

سالارخان:یاورطغرل ماهم که از قبل مشخص بیده که مشکلی نوداریم.

یاورطغرل:اتفاقاًچون شمادامادسیاسی دارین اصلاً تایید نمی شین.

کیانوش:بابامن چقدربگم،اقتصادی بودم،مقاله من متنش اقتصادی بود.

یاور طغرل:اصلا شما به خاطر اقتصادی بودن رد صلاحیت می شید،دیگه حلقتونو ببندید،واسه من حرف سیاسی میزنید،چمپد های کته کله ی.....

شیر فرهاد:ای مایه درد سر از جان ما چه وخواهی.

سحرناز:هآوگوعم اگه کیانوش اعدامش وکنیدای لکه ی ننگ از روی خانواده ی ما پاک وشه؟

کیانوش:بابا چرا من بدبختو اعدام کنن.

سحر ناز:ینی وگوعی بوآی من مشکل دیگه وداشته،هاهاها از خودت تهمت در وکنی هـــا

کیانوش ضمن دادن پول:بابا من غلط بکنم من گفتم شاید بشه برای رفاه ارتش برره به صورت خشکه کاری بکنم.

یاورطغرل:معلومه که هم نشینی با ای کته کله ها هنوز کاملا مخته ضایع نکرده.

کاندیدا ها مشغول تبلیغات میشوند تمام برره پراز اعلامیه و پوستر های( نقاسی شده با دست)وپرده میباشد ،دو تا ستاد کنار هم که فقط با پرده نوشته شده است «ستادمجبوریدبه سردارخان رای بدهید،با زیر نویس کیوون»و«ستاد انتخاباتی سالارخان»هرج ومرج،آلودگی صوتی(صدای چهارپایان)،کیوون هم با گرفتن پول اعلامیه هارا پاره وی کند(اول هم اعلامیه پدرش را پاره می کند).

سرجوخه:ضمناً قربون کاغذو کتاب هم گرون شده.

یاور طغرل:احمق اصلاً تو برره کتاب هست؟گمشید،سرجوخه این احمق هارو بیار ژاندارمری.

در ژاندارمری

کیانوش:من که گفتم هر چیزی حسابی داره، نباید ده و کثیف کرد،بایدجای مشخص عکسوچسبوند، بایدبرای سخنرانی فاصله هارو رعایت کرد.

یاورطغرل:ببخشید نطق شماتمام شد.

کیانوش:بفرمایید.

یاورطغرل:از این به بعدکسی حق نداردعکس بچسباندفقط می تانیدزندگی نامه یتان رابنویسید،سرجوخه دیوار مخصوص را نشانشان بده.

یک دیوار نسبتاً بلند که باخط قرمز مرز سالارخان و سردار خان را مشخص کرده اند-هر کدام مرتب در جای خودشان ایستاده اندودر بالای سرهر کدام اعلامیه زندگی نامه اشان بااین متن نصب شده است(زندگی نامه-سردارخان بیدم-خان بالابرره)(سالار خان بیدم خان پایین برره). خانواده هر کدام هم مرتب پایین نشسته اندمثل عکس یادگاری .

طرف سردار خان

لیلون:می گم بوآ بیاای گل و وگیربه موآ بده تا همه بفهمندکه به شمابرای زنها هم احترام قائل وشید.

سردار خان:آره دخترم گل رو بده بابا،شاخ شمشادخانوم بفرمائید.(گل زردرنگ).

شاخ شمشادخانوم:وگوعم سردار خان گل زربدنبیدروان شناسها ویگولنزج که رنگ زرد تنفر از خودش در وکنه وگوعم نکنه تو از من متنفربیدی حالادر قالب انتخابات از خودت احساس تنفردر وکنی.(گریه شاخ شمشادی).

 سردار خان:خانوم این چه حرفیه،به،خانوم مارو باش،بعدتوقع داریم که خانوم های دیگه هم به مارای بدن.

شاخ شمشاد:ایــــش.

طرف سالارخان

شیرفرهاد:بیا بوآ .

سالارخان:این دیگه چی بیده؟

شیرفرهاد:نخودبوآ هـــــا.

کیانوش :خوب نخود چه معنایی داره؟

شیرفرهاد:تونوخوای آدم وشی،توکی وخوای پی به فرهنگ غنی برره وبری ،سحرناز تووگو،ها.

سحرناز:ازقدیم در برره نخودرا سنبل برکت ویگولنزج ودر روان شناسی برره ای هم آدم زور گو( درحال اشاره به کیوون) را نخودتپان وکنن،هـــا،وفهمیدی.

کیانوش:بله کاملاً منطقی بود.

قبل از رای گیری مردم همراه کاندیداهایشان در جلوی مطب دکتر تجمع کردندضمناً دکتر هم در کنار پرده مطب ایستاده است.

سالار خان:سردار خان بفرمائید.

سردار خان:چشم(وارد مطب می شود).

کیانوش:یکی می شه به من بگه اینجا چه خبره،اونوقت.

شیرفرهاد: ای یه رسم قدیمی برره ای بیده بهش ویگولنزج آزمایش دوپینگ.

کیانوش:بابا مگه می خواین قهرمان دو و میدانی را انتخاب کنید.

سالارخان:ای شیرفرهادمن از کوچیکی دوش خوب بیده.

کیانوش:خودت هم دوت خوبه(آهسته)

شادونه خانوم:(قربون صدقه شیرفرهاد).

سحرناز:چیه باز از خودت حسادت در وکنی ها.

کیانوش:وگم (بگوری)تونمی دونی من چرا اینجاموندم؟

بگوری وگم:می خوای واسه اینجاموندنت یه شعراز خودم در وکنم؟

کیانوش:ای خــــــدا.

منزل سالار خان

درحالیکه سالارخان با ژست تمام خیلی خوش استیل ایستاده است شیرفرهادنطق را می خواندوسالارخان هم فقط سرتکان می دهد(تمرین برای فردا).

شیرفرهاد:ای مردم برره مابه شما نخود،لباس وزمین نخودخودمان را ودیم که برای مامجانی کار وکنید.هاهاهاها

شادونه خانوم:ای پسروگوعم لباس که زشت بیده ،یعنی الآن پایین برره ای هالخت بیدن نوگو،بالا برره ای ها ورامون حرف در وکنن.

شیرفرهاد:خــــآ ،وخواین به جای لباس وگوعم کلاه،چون بعضی ها سرشان کلاه نداشته بید.هاهاهاها.

کیانوش:من که اصلاًدخالت نمی کنم.

سحرناز:حالا کی از تو خواسته بیدکه دخالت وکنی،ها؟

شیرفرهاد:بوآ موآ،هاگوش وگیرید وبینیدشیرجانتان از خودش چی در وکرده تا وهش افتخار در وکنید.

سالار خان:خفه مان کردی پسر،زودوگو وبینم چی از خودت در وکردی.

شیرفرهاد:ای مردم برره برایتان راه آهن راست وکنم(تکلم سرخسی)وشماهم برای ماکشف حجاب از خودتان در وکنیدتاماهم باشماوخندیم،هاهاهاها.

کیانوش:واستا ببینم این مزخرفات چیه می گی ،بابا این آبروی مارو می بره،(ناله کیانوشی)کشف حجاب چیه.

سحرناز:باز تو حرف اضافه از خودت در وکردی،باز حرف زنانه وشنیدی از خودت صدا در وکردی.

کیانوش :بابا من فقط یک کلمه پرسیدم که این یعنی چی؟

شادونه خانوم:ای دامادما هم که فقط آبروریزی وکنه،ها،لابدهمان مانتو های چسب وکوتاه بیدن،وی ی ی ی توهم فقط ولدی تو ذوق بچم وزنی ها.

کیانوش:شیرفرهادمتنی که من برات نوشتم این نبودکه؟تو به سخنرانی نان و مسکن استالین هم رحم نکردی؟

شیرفرهاد:توفضول بیدی تو که پول تو وگرفتی دیگه با من چکارداری چلمنگ.

منزل سردار خان

جان نثار:(نفس نفس زنان)سردارخان الآن از پایین برره ویامدم،وشنیدم که سالارخان متن فریبنده از خودش در وکنه،وگفتم به شماوگوعم که سخنرانی یتان مثل هم نباشه،که برره ای ها نگن وعده های مشترک ودادن .

سردار خان:پس من چی بگم؟

جان نثار:قربانت وشم ،ای کانت،ای شفتالومن یک نوشته از بازار سیای برره وخریدم تقدیم به شما،وخوانید.

سردارخان:یک برره آزاد،بدون یهود،فقط نژادژرمن برره ای همراه با ماشین مرسدس بنز.

لیلون:میگم بوآ ،بابا فکرنمی کنیدکه برره ای ها ویگولنزج چقدرشماشبیه هیتلر شده بیدید.

سردارخان:ای باباشما هم حرفها میزنی خانوم ها.

درحالیکه کاندیداهاجلوی ستادشان آماده برای اجرای آخرین نطق شان می باشندیاورطغرل و سرجوخه می رسندودستوربه سکوت و تفرق جمعیت می دهند.

داریوش براشنیکوف:یاورطغرل ببخشیدعلت ای دستورپراکندگی چی بید؟

یاورطغرل:رادیوالآن اعلام کردکه به جمعیت زیر نودوپنج نفرنماینده تعلق نمی گیرد(پس زودگورتان رو گم کنید).

کیانوش:الهی شکر،چه خوب که نشداگه نه، شما نه می تونستیدبه نطق هاتون عمل کنید نه به وعده هایی که به دوروبریاتون دادید.

شیرفرهاد:تونوشه وگوعی چی وخوای از جان خانواده ی ما،هــــــــآ